កុំឱ្យអន្តរជាតិចោទវៀតណាមថាលើកទ័ពចូលឈ្លានពានទឹកដីខ្មែររំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ លោកហ៊ុនសែន ប្រឌិតរឿងបំភ្លៃការពិតដើម្បីការពារនិងដឹងគុណយួន ! រឿងពិតរបស់សម្តេចទាំងបីលោក ជា សុីម ហេង សំរិន ហ៊ុន សែន អតីតខ្មែរក្រហម រត់ទៅប្រទេសវៀតណាមឆ្នាំ១៩៧៦_១៩៧៨ គឺរត់យករួចខ្លួនដើម្បីរក្សាជីវិតកុំឲ្យពួកកម្មាភិបាល ប៉ុល ពត សម្លាប់តែប៉ុណ្ណោះ ។

គេគ្មានគំនឹតចង់វិលមករំដោះខ្មែរឲ្យផុតពីរបប ប៉ុល ពត អីនោះទេ ។ ដោយវៀតណាមយល់ច្បាស់ថាមិនអាចលើកទ័ពវាលុយចូលគ្រប់គ្រោងប្រទេសកម្ពុជាបាន ព្រោះវាខុសនិងច្បាប់អន្តរជាតិទាំងស្រុង ។ ទើបពេលយួនចូលឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរថ្ងៃ០៧មករា ១៩៧៩ យួនបានរៀបផែនការណ៍នាំ អតីតខ្មែរកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមមកជាមួយ គឺផែនការណ៍គ្រប់គ្រងទឹកដីខ្មែរឲ្យបាន តាមរូបភាពរំដោះខ្មែរ ក្រោមការលើកបន្តប់មេដឹកនាំខ្មែរល្ងង់ម្នាក់ជំនាញការយួនម្នាក់នៅបញ្ជាពីក្រោយ បញ្ជាខ្មែរគ្រប់គ្រងខ្មែរ។

ដើម្បីសម្រេចផែនការណ៍នេះបាន វៀតណាមត្រូវលើកបន្តុបមនុស្សខ្មែរល្ងង់ៗឲ្យដឹកនាំប្រទេស។ មេដឹកនាំខ្មែរគ្រាក់ៗបច្ចុប្បន្នជាអតីតខ្មែរក្រហម ខ្លះអត់ចេះអានចេះសរសេរអក្សរខ្មែរទេ ខ្លះនៅជល់មាន់ ឃ្វាលគោ ឃ្វាលក្របី សុខៗ ស្រាប់តែវៀតណាមហៅឲ្យតំណែងជា មេឃុំ ចៅហ្វាយខេត្ត មេទ័ព នាយករដ្ឋមន្រ្តី។ល។ ទើបបច្ចុប្បន្នមេដឹកនាំខ្មែរមួយចំនួនធំ មានចរិកពាលដូចក្របី មានសម្តីដូចមនុស្សបាតផ្សារបាតសង្គមតាំងពីថ្នាក់លើដល់ក្រោម ។

ប្រវត្តិសាស្រ្តដែលខ្មែរភាគច្រើនមិនបានដឹង គឺនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨_១៩៧៩ មុនពេលកងទ័ពវៀតណាមវាយលុកចូលទឹកដីខ្មែរ។ នៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិ បានដឹងអំពីផែនការណ៍សម្លាប់រំគាលដោយរបប ប៉ុល ពត ភ្នាក់ងារអង្គកាសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកខាងសិទ្ធិមនុស្សបានធ្វើរបាយការណ៍ជូនអង្គការសហប្រជាជាតិឲ្យបានដឹង បន្ទាប់ពីបានចុះមកធ្វើបេសកកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជារួចមក ។ អង្គការសហប្រជាជាតិក៏បានកោះប្រជុំប្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអចិន្រ្តៃយ៍នៅបូរីញូយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបានចេញសេចក្តីសម្រេចដំណោះស្រាយមួយលេខ៣១១(Resolution/311)។ សេចក្តីសម្រេចនោះបានអនុញាតឲ្យអង្គការសហប្រជាជាតិចូលរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរឲ្យផុតពីការកាប់សម្លាប់របស់របស់ ប៉ុល ពត។ បេសកកម្មកងទ័ពមួកខៀវដឹកនាំដោយមេបញ្ជាកាប្រទេស អង់គ្លេស កាណាដា អូស្រ្តាលី ថ្ងៃបរិច្ឆេតយុទ្ធនាការនឹងចាប់ផ្តើមនៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩ បីខែក្រោយខែមករា គឺខែមិនា១៩៧៩។

ដោុយឡែកនៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាអចិន្រ្តៃយ៍អង្គកាសហប្រជាជាតិមានវត្តមានប្រទេស ចិន និង រុស្សី ជាប្រទេសកុម្មុយនិស្ត បានដឹងអំពីផែនការបញ្ជូនកងទ័ពមួកខៀវចូលរំដោះខ្មែរឲ្យផុតពីរបប ប៉ុល ពត ទើប រុស្សី បានជំរុញវៀតណាមឲ្យចូលវាយលុកប្រទេសខ្មែរឲ្យបានមុនទ័ពមួកខៀវ ក្រោមលេសថាមករំដោះខ្មែរ។ បេីមិនដូច្នោះ វៀតណាមបន្តទុកឱកាសឲ្យ ប៉ុល ពត សម្លាប់ខ្មែបន្តទៅទៀតបានទេ ។ មេបញ្ជាការកងទ័ពមួកខៀវ UNs របស់អង់គ្លេស កាណាដា អូស្រ្តាលី បានខឹងសម្បា ធ្វើប្រត្តិកម្មប្រឆាំងខ្លាំងៗចំពោះអន្តរាគមន៍កងទ័ពវៀតណាមដែលបានលើកទ័ពវាយលុយចូលទឹកដីខ្មែរ រំលោភបូរណភាពអធិបតេយ្យភាពប្រទេសកម្ពុជាដោយគ្មានការអនុញាតិពីក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ។

បន្ទាប់ពីវៀតណាម បានកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរ នៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិវិញ រុស្សី និង វៀតណាម បានខិតខំបញ្ចុះបញ្ចូល(Lobby) ឲ្យបណ្តាប្រទេសនានា ជាសមាជិកអចិន្រ្តៃយ៍ឲ្យគាំទ្រទទួលស្គាល់ថ្ងៃ៧មករា១៩៧៩ថាជាថ្ងៃដែលវៀតណាមចូលរំដោះខ្មែរឲ្យផុតពីការសម្លាប់រង្គៀលក្រោមរបប ប៉ុល ពត តែត្រូវបានបរាជ័យទាំងស្រុងដោយប្រជាជាសមាជិកបដិសែធវត្តមានកងទ័ពវៀតណាមក្នុងទឹកដីខ្មែរ។ ដូច្នេះ បើគ្មានថ្ងៃ៧មករាទេនោះ ខ្មែរត្រូវបានរំដោះដោយកងទ័ពមួកខៀវ UNs ខ្មែរទទួលបានសន្តិភាព សេរីភាព ប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ។ ថ្ងៃ៧មករា ខ្មែរចេញពីមាត់ខ្លា ចូលមាត់ក្រពើ ៕

នយោបាយហិង្សា និងការថយក្រោយនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា

https://theconversation.com/violent-politics-and-the-disintegration-of-democracy-in-cambodia-836361/4

អ្នកនិពន្ធ Caroline Bennett សាស្ត្រាចារ្យ​ផ្នែក​នរវិទ្យា​វប្បធម៌ Victoria សាកលវិទ្យាល័យ Wellington

លោក កឹម សុខា ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិត្រូវបានចោទប្រកាន់ជាមួយនឹងការក្បត់ជាតិកាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន ចំ​ពេល​មាន​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​សម​គំនិត​ជាមួយ​នឹងមហា​អំណាច​បរទេស ដេីម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល។ គ្រប់លទ្ធភាពទាំងអស់ ការចោទប្រកាន់មានន័យជាការរំលាយគណបក្សប្រឆាំងដ៏សំខាន់ ដែលពេលខាងមុខទុកគណបក្ស​តែមួយជាគណបក្ស​កាន់​អំណាច​គឺ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​តែ​មួយ​គត់ ប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំក្រោយ។ ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះ​គឺ​ជា​ការ​ដេីរថយក្រោយនៃ​ដំណើរការ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​ប្រទេស​ជាតិ។ ហេតុការណ៍ដូចគ្នានេះក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពិភពលោកផងដែរ។ ការបំផ្លាញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាការអភិវឌ្ឍន៍ចុងក្រោយនេះ ធ្វើតាមលំនាំដោយរួមបញ្ចូលការចោទប្រកាន់ ការបំភិតបំភ័យការបោះឆ្នោត នាពេលថ្មីៗនេះគឺការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ ការគាបសង្កត់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងការបង្កើនការគំរាមកំហែង ការប្រេីប្រាស់អំពើហិង្សា និងបង្ករជម្លោះផ្ទៃក្នុងបក្សប្រឆាំង បេីមិនដូច្នោះបក្សជំទាស់នេះអាចឈ្នះឆ្នោតក៏ថាបាន។

ក្នុងរយៈពេលបីសប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ បុស្តិ៍វិទ្យុចំនួន១៧ ដែលផ្តល់ម៉ោងផ្សាយដល់គណបក្សប្រឆាំង និងបានចាក់ផ្សាយកម្មវិធី ផលិតដោយសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក(VOA)និងវិទ្យុអាស៊ីសេរី(RFA) ភ្នាក់ងារពត៌មានធំចំនួនពីរដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនជាញឹកញាប់ ផ្សាយការរិះគន់នយោបាយជាប្រចាំរបស់ពួកគេ អាជ្ញាប័ណ្ណត្រូវបានដកហូត។ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ចន្ទ​កន្លង​ទៅ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី (The Cambodia Daily) ជា​កាសែត​​ភាសា​អង់គ្លេស​ដ៏​ល្បី​ខាង​បោះផ្សាយពត៌មានស៊េីបអង្កេតស៊ីជម្រៅ ត្រូវបានបិទបន្ទាប់ពីមានវត្តមាន២៤ឆ្នាំមកនេះ បន្ទាប់ពីរងការចោទប្រកាន់ដោយវិក័យប័ត្រពន្ធដែលមិនបានធ្វើសវនកម្មចំនួន៦.៣លានដុល្លារអាមេរិក ដោយបិទដំណាក់កាលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍។ នៅក្នុងខែសីហា វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យមានការិយាល័យនៅប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានបង្ខំឱ្យបិទ ហើយជាការិយាល័យរបស់បរទេស ដោយបុគ្គលិក​ត្រូវ​បាន​និរទេស​ក្រោមការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​បាន​រំលោភ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​សមាគមមិនមែនអង្គការរដ្ឋាភិបាល(LANGO) ច្បាប់​នេះ​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ ដោយ​បាន​ដាក់​កំហិត​យ៉ាង​ខ្លាំង​ទៅលេីសិទ្ធិរបស់ក្រុមអង្គសង្គមស៊ីវិលទូទាំងប្រទេស។ សកម្មភាព​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​ឯកភាព​គ្នា​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ថា​ជា​ការ​បង្រួបបង្រួម​អំណាច​នយោបាយ​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ក្រោម​របប​ផ្តាច់ការ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែល​ក្រោយ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​លោក កឹម សុខា លោកបានប្រកាសថាលោកនឹងគ្រប់គ្រងអំណាចដប់ឆ្នាំទៀត។

អំពើហឹង្សារបស់លោក ហ៊ុន សែន

តាមការការស្រាវជ្រាវរបស់ខ្ញុំបង្ហាញ​ថា នយោបាយ​កម្ពុជា​តែងតែ​ជា​វប្បធម៌នៃ​អំពើ​ហិង្សា ដែលសាវតារបស់វា​ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក ការបោះឆ្នោតដែលគាំទ្រដោយអង្គការសហប្រជាជាតិឆ្នាំ១៩៩៣ វាបានកើតឡើងក្រោមការដឹកនាំនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស ប៉ុន្តែបើ​តាម​អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស លោក ហ៊ុន សែន មាន​កំណត់​ត្រា​រំលោភសិទ្ធិ​មនុស្ស​អាក្រក់​ជាង​គេដោយពាក់ផ្លាកប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុងចំណោមអ្នកដឹកនាំផ្សេងទៀត ទោះបីជាគណបក្សរបស់គាត់ចាញ់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣ ក៏ដោយក៏គាត់បានបង្ខំឱ្យមានសម្ព័ន្ធភាពមួយ មុនពេលដណ្តើមអំណាចដោយអំពើហិង្សា នៃការប៉ះទង្គិចគ្នារដ្ឋប្រហារក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ការបោះឆ្នោតត្រូវបានញាំញីដោយបទចោទពីការក្លែងបន្លំ អំពើពុករលួយ ទិញសន្លឹកបោះឆ្នោត និងការគំរាមកំហែង។ អង្គរក្សផ្ទាល់របស់លោក ហ៊ុន សែន ជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងអំពើហឹង្សាសាធារណៈជាច្រើន រួមទាំងអំពេីឃោរឃៅវាយដំសកម្មជននយោបាយជំទាស់។ បច្ចុប្បន្នសកម្មភាពហឹង្សារបស់អាជ្ញាធរទាំងនេះកំពុងកើតឡើងនៅកន្លែងសាធារណៈកាន់តែខ្លាំងឡើង។ ហឹង្សារន្ថេីនខ្លាំងនេះលេចឡើង​មាន​គោលដៅ​ទប់ស្កាត់​ការ​ចាក់​ផ្សាយ​ឡើងវិញ​នៃ​លទ្ធផល​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើល​នៃការ​បោះឆ្នោត​សកល​ឆ្នាំ២០១៣ ដោយគណបក្សកាន់​អំណាច។ គណបក្ស​នេះ​បាន​បាត់បង់​អាសនៈ​ចំនួន២២ ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដោយ​បន្សល់ទុក​អោយ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​មាន​អាសនៈ​ទាប​បំផុត​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ១៩៩៨។

ឆ្នាំ ២០១៣៖ ការចាប់ផ្តើមនៃចុងបញ្ចប់

ខ្ញុំ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​សម្រាប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ឆ្នាំ​២០១៣ ធ្វើ​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវបណ្ឌិតរបស់ខ្ញុំមរតករបស់ខ្មែរ របបក្រហម។ ការងាររបស់ខ្ញុំពាក់ព័ន្ធនឹងការពិនិត្យមើលនយោបាយកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។ ជោគជ័យរបស់បក្សប្រឆាំងបានធ្វើឱ្យយើងជាច្រើនភ្ញាក់ផ្អើល។ បើទោះជាមានការចោទប្រកាន់ពីការក្លែងបន្លំ និង អំពើពុករលួយ លទ្ធផលហាក់ដូចជាសន្យាថានឹងបង្ហាញពីការបោះឆ្នោតដោយសេរី – មានក្តីសង្ឃឹម

បញ្ហា​របស់​ស្ត្រី​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​និង​វិធានការ​ដោះស្រាយ

មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បាន​អះអាង​ថា ស្រ្តី​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ពេញលេញ និង​យល់​ច្បាស់​អំពី​សារសំខាន់​ក្នុង​ការ​ចូលរួម​អភិវឌ្ឍ​សង្គម​ជាតិ​ជាមួយ​ដៃគូ​បុរស។ដោយ ម៉ៅ សុធានី
2012.03.08

១២-មករា-២០១២៖ អ្នក​ភូមិ​បុរី​កីឡា​ដែល​ជាប់​ឃុំ​នៅ​ក្នុង​មជ្ឈមណ្ឌល​សង្គមកិច្ច​រាជធានី​ភ្នំពេញ នា​ខណ្ឌ​ដង្កោ។RFA/Uon Chhinh030712np00:00/08:07 

អ្នកស្រី​ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ម៉ែន សំអន និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ទំនាក់ទំនង​រដ្ឋ​សភា ព្រឹទ្ធ​សភា និង​អធិការកិច្ច បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បាន​ខិតខំ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ និង​ពង្រឹង​តួនាទី​ស្ត្រី​ដឹកនាំ​ឲ្យ​មាន​ចំនួន​កាន់​តែ​ច្រើន ទាំង​នៅ​កម្រិត​ថ្នាក់​ជាតិ និង​មូលដ្ឋាន។

អ្នកស្រី ម៉ែន សំអន៖ «បញ្ហា​ពី​រឿង​សិទ្ធិ​នោះ យើង​មាន​ក្នុង​ច្បាប់​តាក់តែង​ហើយ ហើយ​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​ពេញ​លេញ​ដែរ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ការងារ​ការ​រៀន​សូត្រ ការ​ទទួល​សេដ្ឋកិច្ច​ពី​គ្រួសារ មាន​សិទ្ធិ​គ្រប់គ្រាន់ និយាយ​រួម​គឺ​យើង​មាន​សិទ្ធិ​ជា​យូរ​ឆ្នាំ​មក​ហើយ មិន​មែន​តែ​ឆ្នាំ​នេះ​ទេ ដោយសារ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​យើង​បាន​ផ្ដល់​ឱកាស ដូច​នេះ​គាត់​បាន​ឆក់​ឱកាស​នេះ​ឲ្យ​គាត់​មាន​សមត្ថភាព​ដើម្បី​គេ​បាន​ទទួល​ស្គាល់…»។

ក៏​ប៉ុន្តែ​ទាំង​មន្ត្រី​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាតិ និង​គណបក្ស​ប្រឆាំង​មួយ​ចំនួន​បាន​អះអាង​ថា ទោះ​បី​ជា​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​បាន​ចែង​ច្បាស់លាស់​អំពី​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ស្មើ​គ្នា​រវាង​ស្ត្រី​បុរស​ក៏ដោយ ប៉ុន្តែ​ការ​រស់​នៅ​ជាក់​ស្ដែង​ក្នុង​សង្គម​បច្ចុប្បន្ន ស្ត្រី​និង​យុវតី​ខ្មែរ​ជួប​បញ្ហា​ច្រើន​ណាស់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​សេរីភាព ដូច​ជា​ការ​ជួញដូរ​ផ្លូវ​ភេទ អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ភាព​ក្រីក្រ ការ​រើសអើង​ជាដើម។

អ្នកស្រី​វេជ្ជបណ្ឌិត លី ស្រីវីណា តំណាងរាស្ត្រ​នៃ​គណបក្ស សម រង្ស៊ី បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ទោះ​បី​ជា​មាន​ស្ត្រី​ខ្មែរ​ជា​ច្រើន​បាន​ចូល​រួម​អបអរ​សាទរ​ទិវា​នារី​អន្តរជាតិ​រៀងរាល់​ឆ្នាំ​ក៏​ពិត​មែន តែ​នេះ​គ្រាន់​តែ​ជា​រូបភាព​ខាង​ក្រៅ​ប៉ុណ្ណោះ៖ «ស្ត្រី​ខ្មែរ​មើល​ទៅ​ដូច​ជា​មាន​សិទ្ធិ​អ៊ីចឹង ប៉ុន្តែ​ការ​ពិត​ជា​សិទ្ធិ​ក្លែងក្លាយ​ទេ។ អ្វី​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ត្រី​ខ្មែរ​លំបាក​ជាង​គេ​នោះ គឺ​ទី​១ ការ​ខ្វះខាត​សេវា​ពេទ្យ។ ពេល​គាត់​ឈឺ ឬ កូន​ឈឺ ស្ត្រី​ខ្មែរ​ត្រូវ​រែក​ពុន​ការ​លំបាក​ទាំង​អស់​នេះ ត្រូវ​ខ្ចី​បុល​គេ។ ទី​២ បញ្ហា​លំបាក​ទី​២ គឺ​ការ​ខ្វះខាត​សេវា​អប់រំ។ ខ្លួន​គាត់​ខ្លះ​អត់​មាន​ការ​អប់រំ​នាំ​ឲ្យ​កូន​ចៅ​របស់​គាត់​មិន​បាន​សិក្សា​ខ្ពង់ខ្ពស់​ទេ ហើយ​ម្យ៉ាង​ទៀត ដែល​យើង​ខំ​ធ្វើ​អ៊ឹកធឹក​នេះ គឺ​ដើម្បី​លួង​ចិត្ត​ប៉ុណ្ណោះ។ នេះ​យើង​មិន​គិត​ដល់​ការ​បំផ្លាញ​ផ្ទះសម្បែង​ពួក​គាត់ ហើយ​មាន​ខ្លះ​ស្ត្រី​ត្រូវ​គេ​ចាប់​ដាក់​គុក​ទៀត​ក៏​មាន​ដែរ»។

ប្រទេស​កម្ពុជា មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជាង ១៤​លាន​នាក់។ ក្នុង​នោះ ៥២% ជា​ស្ត្រី​ភេទ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជា​ស្ត្រី​មេម៉ាយ និង​មាន​ជីវភាព​រស់​នៅ​ទីទ័លក្រ។

របាយការណ៍​ឆ្នាំ​២០១១ របស់​អង្គការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរជាតិ (Amnesty International) បាន​បង្ហាញ​ថា ការ​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ចេញ​ពី​លំនៅឋាន គឺ​បញ្ហា​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ ដែល​កត្តា​នេះ​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​តវ៉ា​កាន់​តែ​កើន​ច្រើន​ឡើង​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ ភាគ​ច្រើន​ជា​ស្ត្រី​ភេទ និង​សហគមន៍​របស់​គេ ដូច​ជា​នៅ​តំបន់​បឹងកក់ និង​បុរី​កីឡា​ជាដើម។

ស្ត្រី​ម្នាក់​ឈ្មោះ ប្រាក់ សុផា កំពុង​ព​កូន​តូច​នៅ​នឹង​ដៃ ដែល​ត្រូវ​បាន​បណ្ដេញ​ចេញ​ពី​តំបន់​បុរី​កីឡា បាន​និយាយ​ត្អូញត្អែរ​ថា ពួកគាត់​មក​តស៊ូ​រស់​នៅ​ជិត​គំនរ​សំរាម​នេះ ពីព្រោះ​ក្រីក្រ​ពុំ​មាន​ប្រាក់​រាប់​ពាន់​ដុល្លារ​បង់​ឲ្យ​ទៅ​សហគមន៍ និង​អាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធ​ជា​ថ្នូរ​នឹង​ការ​បាន​ទៅ​រស់​នៅ​ក្នុង​អគារ ដែល​ក្រុមហ៊ុន​កំពុង​សាងសង់។

ស្ត្រី ប្រាក់ សុផា៖ «តាំង​ពី​គេ​រុះ​ផ្ទះ​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​៣ មករា មក វេទនា​ណាស់! គ្មាន​កន្លែង​ដេក​កន្លែង​ពួន​ទាំង​អស់​ហ្នឹង។ ឥឡូវ​ត្រង់​កូន​ត្រង់​ចៅ​នៅ​វេទនា​នៅ​មួយ​គ្រែ​ហ្នឹង សុំ​គេ​ខាង​ក្រុមហ៊ុន​គេ​មក​ចាប់​ទៀត។ ឃើញ​ស្រាប់​ហើយ​កន្លែង​នេះ​ធុង​សំរាម​សុទ្ធ ខ្ញុំ​សុខ​ចិត្ត​វេទនា​រស់​នៅ កូន​ផង​ចៅ​ផង​ទើប​តែ​ប៉ុណ្ណឹង​គ្មាន​កន្លែង​ទេ សូម្បី​តែ​គេ​ដើរ​ជិត​ក៏​គេ​ខ្ពើម​ដែរ…»។

ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ចំនួន​បុរស​ស្ត្រី​ចូល​រួម​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ នាំ​គ្នា​ប្រារព្ធ​អបអរ​សាទរ​នារី​អន្តរជាតិ ៨ មីនា ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ទៅ​មួយ​ឆ្នាំ​នេះ។

អ្នកស្រី ធីតា ឃិះ នាយិកា​អង្គការ​សីលការ និង​ជា​អគ្គលេខាធិការ​លើក​ស្ទួយ​ស្ត្រី​ក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ជា​ការ​ប្រសើរ​ហើយ ប៉ុន្តែ​នៅ​មិន​ទាន់​គ្រប់គ្រាន់​ទេ រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​បង្កើន​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​បន្ថែម​ទៀត ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​នូវ​ស្ថានភាព​ស្ត្រី​ខ្មែរ​នៅ​កម្ពុជា​នេះ។

អ្នកស្រី ធីតា ឃិះ៖ «ភាគ​ច្រើន​គឺ​ស្ត្រី​មាន​បន្ទុក​ធ្ងន់​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង និង​គាំទ្រ​ទៅ​ដល់​គ្រួសារ គឺ​ត្រូវ​រក​ស៊ី​ចិញ្ចឹម​កូន​ចៅ។ កត្តា​មួយ​ទៀត​ស្ត្រី​ពុំ​បាន​ទទួល​ការ​អប់រំ​បាន​ច្រើន ចង់​ឲ្យ​កូន​រៀន​ដែរ តែ​ពុំ​មាន​លទ្ធភាព ហើយ​កូនៗ​ត្រូវ​រត់​ចោល​សាលា​ច្រើន។ ដូច​នេះ​ស្ត្រី​ភាគ​ច្រើន​មក​រក​ការងារ​កាត់​ដេរ និង​ខ្លះ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ស្រុក​គេ ធ្វើ​ឲ្យ​នារី​របស់​យើង​រង​គ្រោះ​ច្រើន។ មាន​ន័យ​ថា ទទួល​អំពើ​ហិង្សា ត្រូវ​គេ​រំលោភ​បំពាន និង​ទទួល​ការងារ​ពុំ​សមស្រប។ យើង​ដឹង​ហើយ​ថា តម្លៃ​ម្ហូប​អាហារ​ឡើង​ថ្លៃ​ខ្ពស់ ហើយ​ប្រាក់​ខែ​គ្នា​តិច ការ​ហូប​ចុក​ត្បិតត្បៀត ដើម្បី​សន្សំ​លុយ​ផ្ញើ​ទៅ​ឲ្យ​ឪពុក​ម្តាយ តើ​ប៉ះពាល់​ដល់​សុខភាព​គ្នា​ប៉ុណ្ណា?»។

ស្ថានភាព​រស់​នៅ​ទីទ័លក្រ និង​ពុំ​មាន​ដី​ស្រែ​ចំការ​គ្រប់គ្រាន់​បង្កបង្កើន​ផល កូន​ស្រី​ជា​ច្រើន​ដែល​រស់​នៅ​តាម​តំបន់​ជនបទ​ត្រូវ​ឈប់​រៀន ដើម្បី​រក​ការងារ​ធ្វើ​នៅ​រោងចក្រ រក​ប្រាក់​ចិញ្ចឹម​គ្រួសារ ដែល​ខ្លះ​មាន​សមាជិក​ច្រើន​ក្នុង​បន្ទុក។ បច្ចុប្បន្ន​ប្រទេស​កម្ពុជា មាន​កម្មករ​ធ្វើ​ការ​ក្នុង​រោងចក្រ​ជិត ៥០​ម៉ឺន​នាក់ ដែល​ជាង ៩០% គឺ​ជា​ស្ត្រី​ភេទ។

ក្រៅ​ពី​ការងារ​ក្នុង​រោងចក្រ ក៏​មាន​ស្ត្រី​ខ្មែរ​រាប់​សែន​នាក់​បាន​ធ្វើ​ចំណាក​ស្រុក​ទៅ​ធ្វើ​ការ​ជា​កម្មការិនី​នៅ​ប្រទេស​ក្រៅ រួម​មាន​ថៃ វៀតណាម ឥណ្ឌូនេស៊ី និង​ម៉ាឡេស៊ី ជាដើម។

ស្ថិតិ​ក្រសួង​ការងារ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា សព្វថ្ងៃ​នេះ​មាន​ពលការិនី​ខ្មែរ​ជាង ៣​ម៉ឺន​នាក់ ធ្វើ​ការ​ជា​ស្ត្រី​បម្រើ​ក្នុង​ផ្ទះ​នៅ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី។ របាយការណ៍​ជា​ច្រើន​របស់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ពលការិនី​ភាគ​ច្រើន​ត្រូវ​រង​ការ​វាយ​ដំ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ពី​ថៅកែ​ម្ចាស់​ផ្ទះ បង្ខំ​ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​ជា​ទម្ងន់ យូរ​ម៉ោង​ពុំ​មាន​ពេល​ឈប់​សម្រាក និង​មាន​ករណី​ខ្លះ​ត្រូវ​រង​ការ​រំលោភ​បំពាន​ផ្លូវ​ភេទ និង​ជួញដូរ​ជាដើម។

នាយិកា​អង្គការ​សីលការ អ្នកស្រី ធីតា ឃិះ បន្ត​ថា សង្គម​ស៊ីវិល​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ជា​ខ្លាំង​អំពី​សុខុមាលភាព​របស់​ស្ត្រី និង​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​គេ។ អ្នកស្រី​ថា រាជរដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​ពង្រឹង​គោល​នយោបាយ​ជាតិ​ច្បាស់លាស់ ដើម្បី​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​កម្មវិធី​ជា​ច្រើន​ជួយ​ដល់​ស្ត្រី។

អ្នកស្រី ធីតា ឃិះ៖ «រឿង​នេះ​ហើយ​ដែល​យើង​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ស្ត្រី​ឲ្យ​បាន​ច្រើន ដើម្បី​តាមដាន​ចូល​រួម​ធ្វើ​គោលនយោបាយ ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ឲ្យ​គោលនយោបាយ​ជាតិ​បម្រើ​ផល​ប្រយោជន៍​របស់​ស្ត្រី។ ការ​ផ្ដល់​អាទិភាព​លើ​កម្មវិធី​ផ្សេងៗ ដូច​ជា​អប់រំ​សុខភាព ការ​ផ្ដល់​សេវា​ផ្សេងៗ​ឲ្យ​ស្ត្រី​យើង។ ហើយ​ការងារ​ទៀត​សោត គួរ​ពិនិត្យ​មើល​តើ​ប្រាក់​ខែ​អប្បបរមា​គួរ​មាន​ប៉ុន្មាន ដើម្បី​ឲ្យ​គ្នា​រស់​បាន​ដោយ​សមរម្យ បង្កើត​ជា​សេវា​សម្រាប់​លំនៅឋាន ការ​មើល​កូន​ជា​ដើម​ដែល​ស្ត្រី​ទាំង​អស់​ត្រូវ​ការ…»។

មន្ត្រី​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជា​ច្រើន​បាន​អះអាង​ដូច​គ្នា​ថា ប្រការ​ដែល​មាន​អត្រា​ស្ត្រី​ដឹកនាំ​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន​ច្រើន និង​បង្កើន​កម្មវិធី​នានា​បន្ថែម​ទៀត ជា​ផល​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​ស្ត្រី​នៅ​តាម​តំបន់​ជនបទ​នោះ ស្ថានភាព​ស្ត្រី​នឹង​អាច​បាន​ប្រសើរ​ជាង​នេះ។ ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​គណៈកម្មាធិការ​លើក​ស្ទួយ​ស្ត្រី​ក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ និង​អង្គការ​ផ្សេង​ទៀត​ កាល​ពី​ចុង​ឆ្នាំ​២០១១ បាន​រក​ឃើញ​ថា ស្ត្រី​ដឹក​នាំ​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន មាន​ការ​ប្រឹងប្រែង​តស៊ូ​មោះមុត ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​សម្របសម្រួល និង​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នានា​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​របស់​គេ៕

RFA

ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្រៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីចូលរួមបោះឆ្នោតជាតិថ្ងៃទី១៤ កុម្ភះ ២០២៤ យ៉ាងច្រេីនកុះករជុំវិញពិភពលោក

The 2024 general election will be held simultaneously on Feb. 14, 2024, at all Polling Stations (TPS) across Indonesia, excepting Indonesian citizens (WNI) residing in a foreign country, are eligible to vote and registered in the final voter list (DPT), who cast their votes on an earlier date. This early voting mechanism was carried out in accordance with General Elections Commission (KPU) Decree No. 1811/2023 on Determination of the Day and Date for 2024 Voting at Overseas Polling Stations (TPSLN), which went into effect on Friday, Dec. 29, 2023. Overseas voting began on Feb. 5, 2024, with the first votes cast in Hanoi and Ho Chi Minh City, Vietnam. Voting then followed on Feb. 6, 8, 9, 10, 11 and 13 at TPSLN in various countries, with the final overseas voting to take place on Feb. 14 in Vanimo, Papua New Guinea. Nevertheless, overseas votes will still be counted at the same time as the recapitulation and vote counting of domestic votes on Feb. 14, 2024. KPU chair Hasyim Asy’ari has called on the public not to believe the misinformation being spread that that the recapitulation and vote counting of overseas votes would follow immediately after overseas voters cast their ballots. “We can assure you it is not true that the results of LN [overseas] voting will published before February 14, 2024,” Hasyim said in a recent statement. The public is also asked to be prepared to vote for their preferred candidates in the voting booth on Wednesday, Feb. 14, and to avoid being provoked by any misinformation from irresponsible parties that only want to stir up trouble. Other information that circulated earlier, especially on social media, claimed to be the interim results of overseas votes of the 2024 presidential election in six countries: Malaysia, South Korea, Japan, Saudi Arabia and Taipei. “These [overseas voting] results are incorrect,” underlined Hasyim. General Elections Commission Regulation (PKPU) No. 25/2023 on Voting and Vote Counting in General Elections stipulates three voting methods. The first is voting at a Polling Station (TPS) or Overseas Polling Station (TPSLN) at an Indonesian representative office, such as embassies and consulates general, or at Indonesian schools and residences. The second is through mobile ballot boxes prepared by the KPU, and the third is by postal vote. Officials from the Overseas Election Committee (PPLN) then send letters by post to the address of each registered overseas voter. After the overseas polls opened on Feb. 5 for Indonesian citizens in Hanoi and Ho Chi Minh City, overseas voting was held on Feb. 6, 2024 in Panama City, followed two days later by the polls in Tehran on Feb. 8, 2024. A total of 255 registered overseas voters were based in Hanoi and surrounding areas, according to national radio broadcaster the Voice of Vietnam (vovworld.vn), and 478 overseas voters in Ho Chi Minh City. The PPLN used two methods: voting directly at overseas polling stations and postal voting. “The morning started at 8 a.m. Poland time, but some people had already arrived before then. Indonesian citizens in Poland were enthusiastic about casting their votes even though they were not in Indonesia,” said PPLN Warsaw chairman Ramon Tommy Sirait. Meanwhile, voting was held on Feb. 9, 2024 in the overseas constituencies of Amman, Seychelles Islands, Baghdad, Dhaka, Doha, Khartoum, Kuwait City, Manama, Muscat, Riyadh and Sana’a. The following day on Saturday, Feb. 10, overseas voting took place in Abu Dhabi, Abuja, Algiers, Berlin, Bern, Bogota, Brasilia-DF, Bratislava, Brussels, Budapest, Buenos Aires, Canberra, Cape Town, Caracas, Chicago, Colombo, Dakar, Damascus, Darwin, The Hague, Dubai, Frankfurt, Hamburg, Havana, Helsinki, Houston, Islamabad, Jeddah, Cairo, Copenhagen, Kiev, Lima, Lisbon, Los Angeles, Maputo, Marseille, Melbourne, Mexico City, Moscow, Mumbai, Nairobi, New Delhi, New York, Oslo, Ottawa, Paris, Perth, Phnom Penh, Prague, Pretoria, Quito, San Francisco, Sarajevo, Seoul, Sofia, Stockholm, Suva, Sydney, Tashkent, Toronto, Tripoli, Vancouver, Vatican City, Vientiane, Warsaw, Washington DC, Wellington, Vienna, Windhoek and Zagreb. In an official statement provided by the Indonesian Embassy in Warsaw, PPLN Warsaw reported that several Indonesian citizens living in various Polish cities had traveled long distances over several hours to cast their votes in the 2024 election. “Many Indonesian citizens from various cities in Poland visited the Indonesian Embassy in Warsaw. Many also took hours to make the journey. Voting started in the morning, but priority was given to Permanent Overseas Voters (PTLN). Meanwhile, Indonesian citizens who found it difficult to come to the TPS were facilitated by the postal method,” wrote the embassy said in its statement. On Sunday, Feb. 11, 2024, voting was held in Addis Ababa, Ankara, Athens, Baku, Bandar Seri Begawan, Bangkok, Beirut, Belgrade, Bucharest, Dar Es Salaam, Davao City, Dili, Harare, Istanbul, Johor Bahru, Karachi, Kota Kinabalu, Kuala Lumpur, Kuching, London, Madrid, Manila, Noumea, Osaka, Paramaribo, Penang, Port Moresby, Rabat, Rome, Santiago, Singapore, Songkhla, Tawau, Tokyo, Tunis and Yangon. Voting then resume on Tuesday, Feb. 13, 2024, in Hong Kong, and the final overseas voting sessions were held on Wednesday, Feb. 14, 2024, in Madagascar, Astana, Beijing, Guangzhou, Shanghai, Taipei and Vanimo. Let’s prepare to determine the future of our nation. Strengthen unity, make the election a means of integration #PeacefulElection2024. Let’s head to the polls together. Happy voting! This article was published in collaboration with Ministry of Communications and Informatics===ការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ 2024 នឹងប្រព្រឹត្តទៅក្នុងពេលដំណាលគ្នានៅថ្ងៃទី 14 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2024 នៅគ្រប់ការិយាល័យបោះឆ្នោត (TPS) ទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី លើកលែងតែពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី (WNI) ដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសក្រៅ មានសិទ្ធិបោះឆ្នោត និងចុះឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោតចុងក្រោយ ( DPT) ដែលបានបោះឆ្នោតរបស់ពួកគេនៅថ្ងៃមុន។ យន្តការបោះឆ្នោតមុនកាលកំណត់នេះ ត្រូវបានអនុវត្តស្របតាមអនុក្រឹត្យលេខ ១៨១១/២០២៣ របស់គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត (KPU) ស្តីពីការកំណត់ថ្ងៃ និងកាលបរិច្ឆេទសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៤ នៅការិយាល័យបោះឆ្នោតនៅបរទេស(TPSLN) ដែលបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃសុក្រ ទី២៩ ខែធ្នូ 2023។ ការបោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេសបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី5 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ2024 ដោយមានការបោះឆ្នោតដំបូងនៅទីក្រុងហាណូយ និងទីក្រុងហូជីមិញ ប្រទេសវៀតណាម។ បន្ទាប់មកការបោះឆ្នោតបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 6, 8, 9, 10, 11 និង 13 ខែកុម្ភៈ នៅ TPSLN ក្នុងប្រទេសផ្សេងៗ ដោយការបោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេសចុងក្រោយនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី 14 ខែកុម្ភៈ នៅទីក្រុង Vanimo ប្រទេស Papua New Guinea។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេសនឹងនៅតែត្រូវបានរាប់ក្នុងពេលដំណាលគ្នាជាមួយនឹងការរាប់សន្លឹកឆ្នោតឡើងវិញ និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតក្នុងស្រុកនៅថ្ងៃទី 14 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ2024។ ប្រធាន KPU លោក Hasyim Asy’ari បានអំពាវនាវដល់សាធារណជនកុំឱ្យជឿលើព័ត៌មានមិនពិតដែលកំពុងរីករាលដាលដែលថាការប្រមូលឡើងវិញ។ ហើយ​ការ​រាប់​សន្លឹក​ឆ្នោត​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​នឹង​ធ្វើ​ឡើង​ភ្លាមៗ​បន្ទាប់​ពី​អ្នក​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​បាន​បោះ​ឆ្នោត។ Hasyim បាននិយាយនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្មីៗនេះថា “យើងអាចធានាដល់អ្នកថាវាមិនពិតទេដែលលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត LN [នៅបរទេស] នឹងបោះពុម្ពមុនថ្ងៃទី 14 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 2024” Hasyim បាននិយាយនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍នាពេលថ្មីៗនេះ។ សូមសាធារណជនត្រៀមបោះឆ្នោតជ្រើសរើសបេក្ខជនដែលខ្លួនពេញចិត្តនៅក្នុងស្តង់បោះឆ្នោតនៅថ្ងៃពុធ ទី១៤ ខែកុម្ភៈ ហើយដើម្បីចៀសវាងការបំផុសបំផុលនូវព័ត៌មានមិនពិតពីគណបក្សមិនទទួលខុសត្រូវដែលគ្រាន់តែចង់បង្កបញ្ហា។ ព័ត៌មានផ្សេងទៀតដែលបានផ្សព្វផ្សាយមុននេះ ជាពិសេសនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមបានអះអាងថាជាលទ្ធផលបណ្តោះអាសន្ននៃការបោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេសនៃការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ2024 នៅក្នុងប្រទេសចំនួន6 គឺម៉ាឡេស៊ី កូរ៉េខាងត្បូង ជប៉ុន អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងតៃប៉ិ។ លោក Hasyim គូសបញ្ជាក់​ថា​៖ «​លទ្ធផល [​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្រៅប្រទេស​] ទាំងនេះ​មិន​ត្រឹមត្រូវ​ទេ​។ បទបញ្ជារបស់គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតទូទៅ (PKPU) លេខ 25/2023 ស្តីពីការបោះឆ្នោត និងរាប់សន្លឹកឆ្នោតក្នុងការបោះឆ្នោតទូទៅ កំណត់វិធីបោះឆ្នោតចំនួនបី។ ទីមួយគឺការបោះឆ្នោតនៅការិយាល័យបោះឆ្នោត (TPS) ឬការិយាល័យបោះឆ្នោតក្រៅប្រទេស (TPSLN) នៅការិយាល័យតំណាងរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី ដូចជាស្ថានទូត និងស្ថានអគ្គកុងស៊ុល ឬនៅសាលារៀន និងលំនៅដ្ឋានឥណ្ឌូនេស៊ី។ ទីពីរ​គឺ​តាម​រយៈ​ប្រអប់​សន្លឹក​ឆ្នោត​ចល័ត​ដែល​រៀបចំ​ដោយ KPU និង​ទី​បី​គឺ​តាម​ការ​បោះ​ឆ្នោត​តាម​ប្រៃសណីយ៍។ មន្ត្រីមកពីគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេស (PPLN) បន្ទាប់មកផ្ញើសំបុត្រតាមប្រៃសណីយ៍ទៅកាន់អាសយដ្ឋានរបស់អ្នកបោះឆ្នោតក្រៅប្រទេសដែលបានចុះឈ្មោះនីមួយៗ។ បន្ទាប់ពីការស្ទង់មតិក្រៅប្រទេសបានបើកនៅថ្ងៃទី5 ខែកុម្ភៈ សម្រាប់ពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីនៅទីក្រុងហាណូយ និងទីក្រុងហូជីមិញ ការបោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេសត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 6 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ2024 នៅទីក្រុងប៉ាណាម៉ា បន្ទាប់មកពីរថ្ងៃក្រោយមកដោយការបោះឆ្នោតនៅទីក្រុងតេហេរ៉ង់នៅថ្ងៃទី 8 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ2024។ យោងតាមវិទ្យុជាតិ វ៉ូវ៉េីល វៀត ណាម (vovworld.vn) បានឲ្យដឹងថា អ្នកបោះឆ្នោតក្រៅប្រទេសចំនួន 255 នាក់ មានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងហាណូយ និងតំបន់ជុំវិញ។ PPLN បានប្រើវិធីពីរយ៉ាង៖ បោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់នៅការិយាល័យបោះឆ្នោតក្រៅប្រទេស និងការបោះឆ្នោតតាមប្រៃសណីយ៍។ ប្រធាន PPLN Warsaw លោក Ramon Tommy Sirait បាននិយាយថា “ពេលព្រឹកបានចាប់ផ្តើមនៅម៉ោង 8 ព្រឹកម៉ោងនៅប្រទេសប៉ូឡូញ ប៉ុន្តែមនុស្សមួយចំនួនបានមកដល់មុននេះរួចហើយ។ ប្រជាពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីនៅក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញបានសាទរក្នុងការបោះឆ្នោតរបស់ពួកគេ ទោះបីជាពួកគេមិននៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីក៏ដោយ” ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការបោះឆ្នោតត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 9 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ2024 នៅក្នុងមណ្ឌលបោះឆ្នោតក្រៅប្រទេសនៃទីក្រុង Amman កោះ Seychelles ទីក្រុង Baghdad ទីក្រុង Dhaka ទីក្រុង Doha ទីក្រុង Khartoum ប្រទេសគុយវ៉ែត ម៉ាណាម៉ា ទីក្រុង Muscat ទីក្រុង Riyadh និងទីក្រុង Sana’a ។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់នៅថ្ងៃសៅរ៍ទី 10 ខែកុម្ភៈ ការបោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេសបានធ្វើឡើងនៅ Abu Dhabi, Abuja, Algiers, Berlin, Bern, Bogota, Brasilia-DF, Bratislava, Brussels, Budapest, Buenos Aires, Canberra, Cape Town, Caracas, Chicago, Colombo, Dakar, Damascus, Darwin, The Hague, Dubai, Frankfurt, Hamburg, Havana, Helsinki, Houston, Islamabad, Jeddah, Cairo, Copenhagen, Kiev, Lima, Lisbon, Los Angeles, Maputo, Marseille, Melbourne, Mexico City, Moscow , Mumbai, Nairobi, New Delhi, New York, Oslo, Ottawa, Paris, Perth, Phnom Penh, Prague, Pretoria, Quito, San Francisco, Sarajevo, Seoul, Sofia, Stockholm, Suva, Sydney, Tashkent, Toronto, Tripoli, Vancouver , បុរីវ៉ាទីកង់, វៀងច័ន្ទន៍, វ៉ារស្សាវ៉ា, វ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី, វែលីងតុន, វីយែន, វិនហូក និងហ្សាហ្គ្រេប។ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការមួយដែលផ្តល់ដោយស្ថានទូតឥណ្ឌូនេស៊ីនៅទីក្រុង Warsaw PPLN Warsaw បានរាយការណ៍ថាពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីជាច្រើនដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុងនានារបស់ប៉ូឡូញបានធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយជាច្រើនម៉ោងដើម្បីបោះឆ្នោតរបស់ពួកគេនៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ 2024 ។ “ពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីជាច្រើននាក់មកពីទីក្រុងនានាក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញបានទៅទស្សនាស្ថានទូតឥណ្ឌូនេស៊ីនៅទីក្រុងវ៉ារស្សាវ៉ា។ មនុស្សជាច្រើនក៏បានចំណាយពេលជាច្រើនម៉ោងក្នុងការធ្វើដំណើរផងដែរ។ ការបោះឆ្នោតបានចាប់ផ្តើមនៅពេលព្រឹក ប៉ុន្តែត្រូវបានផ្តល់អាទិភាពដល់អ្នកបោះឆ្នោតក្រៅប្រទេសអចិន្ត្រៃយ៍ (PTLN)។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីដែលបានរកឃើញវា ស្ថានទូតបាននិយាយនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ខ្លួនថា ការលំបាកក្នុងការមក TPS ត្រូវបានសម្របសម្រួលដោយវិធីសាស្ត្រប្រៃសណីយ៍។ នៅថ្ងៃអាទិត្យទី 11 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2024 ការបោះឆ្នោតត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុង Addis Ababa ទីក្រុង Ankara ទីក្រុង Athens ទីក្រុង Baku ក្រុង Bandar Seri Begawan ទីក្រុងបាងកក ទីក្រុង Beirut ទីក្រុង Belgrade ទីក្រុង Bucharest ទីក្រុង Dar Es Salaam ទីក្រុង Davao ទីក្រុង Dili ទីក្រុង Harare ទីក្រុង Istanbul ទីក្រុង Johor Bahru ការ៉ាជី កូតា គីណាបាលូ

===

ស្វែងយល់ពីការបោះឆ្នោតនៅ ឥណ្ឌូនេស៊ី #ថ្ងៃទី១៤ កុម្ភះ ២០២៤ ខាងមុខនេះសន្លឹកឆ្នោតចំនួនប្រាំផ្សេងគ្នាដើម្បីជ្រើសរើសបេក្ខជនប្រធានាធិបតី និងអនុប្រធានាធិបតី ព្រមទាំងតំណាងនៅថ្នាក់ជាតិ ថ្នាក់ខេត្ត តំបន់ និងថ្នាក់ខេត្ត និងទីក្រុង

How does the election work?Come February 14, polling stations across Indonesia’s three time zones (GMT +7/8/9), will open at 7am and close at 1pm.All voters over the age of 17 will be given five different ballot papers to choose presidential and vice presidential candidates, as well as representatives at national, provincial, regional, and regency and city levels. Depending on the area, some polling stations are likely to see long queues as voters turn out early in an effort to escape the searing Indonesian heat that builds throughout the day.In the voting booth, people make their choice by piercing the ballot paper with a nail in a process known as “coblos” which means “to punch”. It is felt that using a nail to punch a hole in the ballot paper makes it harder to manipulate votes.Votes are counted in public at polling stations, with the paper ballots held up so everyone can see the light shining through the pierced hole as the names of the chosen candidates are read aloud. Once they have voted, every voter dips their little finger in indelible ink to guard against casting multiple votes.“The anatomy of the sheer numbers of voters involved makes the Indonesian election the largest one-day election in the world,” Titi Anggraini, an advisory board member of the Association for Elections and Democracy and a constitutional law lecturer at Universitas Indonesia, told Al Jazeera.“The combination of simultaneous elections with an open proportional system which is carried out manually also makes the Indonesian election one of the most complicated and complex elections in the world.”A ballot paper from 2019 showing a hole – and therefore a vote – for Jokowi [File: Binsar Bakkara/AP Photo]The process at the polling stations will be overseen by about seven million election officials and independent workers.In 2019, more than 890 election workers died following the exhaustive polls.When can we expect a result?There are more than 820,000 polling stations across Indonesia, an archipelago made up of some 17,000 islands, and the count starts as soon as voting closes.Many polling stations use a “quick count” – based on a sampling method – to give an early indication of where things are headed.A preliminary result from the elections commission is likely to be announced on the evening of February 14, but the official result could take as long as 35 days. Much depends on whether the vote is close.Any legal complaints by any of the candidates involved, including the three sets of presidential and vice presidential hopefuls, will need to be filed within 35 days of the election.On his previous two outings, Prabowo challenged the result through Indonesia’s Constitutional Court.In 2019, the legal challenge and accusation of vote rigging and ballot tampering sparked violent protests across the country that left nine people dead.Who can vote?Any Indonesian citizen who is 17 or older can vote.About 52 percent of registered voters are under the age of 40, and about a third of the total are under the age of 30, making the “youth vote” an important one.This year, 49.91 percent of registered voters are male and 50.09 percent are female.Members of the Indonesian police and the military are banned from voting.===តើការបោះឆ្នោតដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេច?សូមអញ្ជើញមកថ្ងៃទី 14 ខែកុម្ភៈ ការិយាល័យបោះឆ្នោតទូទាំងតំបន់ពេលវេលាបីរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី (GMT +7/8/9) នឹងបើកនៅម៉ោង 7 ព្រឹក និងបិទនៅម៉ោង 1 រសៀល។អ្នកបោះឆ្នោតទាំងអស់ដែលមានអាយុលើសពី 17 ឆ្នាំនឹងត្រូវបានផ្តល់សន្លឹកឆ្នោតចំនួនប្រាំផ្សេងគ្នាដើម្បីជ្រើសរើសបេក្ខជនប្រធានាធិបតី និងអនុប្រធានាធិបតី ព្រមទាំងតំណាងនៅថ្នាក់ជាតិ ថ្នាក់ខេត្ត តំបន់ និងថ្នាក់ខេត្ត និងទីក្រុង។ អាស្រ័យលើតំបន់នោះ ការិយាល័យបោះឆ្នោតមួយចំនួនទំនងជាឃើញមានជួរវែងៗ នៅពេលដែលអ្នកបោះឆ្នោតចេញទៅមុនកាលកំណត់ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីគេចចេញពីកំដៅនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីដែលកំពុងកើនឡើងពេញមួយថ្ងៃ។នៅក្នុង​ស្តង់​បោះឆ្នោត មនុស្ស​ធ្វើ​ការ​ជ្រើសរើស​ដោយ​ចោះ​សន្លឹក​ឆ្នោត​ដោយ​ដែកគោល​ក្នុង​ដំណើរការ​មួយ​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា “coblos” ដែល​មាន​ន័យ​ថា “ដើម្បី​ដាល់”។ គេ​យល់​ថា​ការ​ប្រើ​ដែកគោល​ដើម្បី​ដាល់​រន្ធ​សន្លឹក​ឆ្នោត​ធ្វើ​ឱ្យ​ពិបាក​ក្នុង​ការ​រៀបចំ​សន្លឹក​ឆ្នោត។សន្លឹកឆ្នោតត្រូវបានរាប់ជាសាធារណៈនៅការិយាល័យបោះឆ្នោត ដោយមានសន្លឹកឆ្នោតក្រដាសរៀបចំឡើង ដូច្នេះអ្នកគ្រប់គ្នាអាចមើលឃើញពន្លឺចាំងតាមរន្ធដែលទម្លុះ ខណៈដែលឈ្មោះបេក្ខជនដែលត្រូវបានជ្រើសរើសត្រូវបានអានឮៗ។ នៅពេលដែលពួកគេបានបោះឆ្នោតរួចហើយ អ្នកបោះឆ្នោតគ្រប់រូបបានជ្រលក់ម្រាមដៃតូចរបស់ពួកគេនៅក្នុងទឹកថ្នាំដែលមិនអាចលុបបានដើម្បីការពារប្រឆាំងនឹងការបោះឆ្នោតច្រើនដង។លោក Titi Anggraini សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃសមាគមសម្រាប់ការបោះឆ្នោត និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងជាសាស្ត្រាចារ្យច្បាប់ធម្មនុញ្ញនៅ Universitas Indonesia បានប្រាប់អាល់ចាហ្សៀរ៉ា។”ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការបោះឆ្នោតក្នុងពេលដំណាលគ្នាជាមួយនឹងប្រព័ន្ធសមាមាត្របើកចំហដែលត្រូវបានអនុវត្តដោយដៃផ្ទាល់ក៏ធ្វើឱ្យការបោះឆ្នោតឥណ្ឌូនេស៊ីក្លាយជាការបោះឆ្នោតដ៏ស្មុគស្មាញ និងស្មុគស្មាញបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក”។សន្លឹកឆ្នោតឆ្នាំ 2019 បង្ហាញពីរន្ធមួយ ហើយដូច្នេះការបោះឆ្នោតមួយសម្រាប់ Jokowi [ឯកសារ៖ Binsar Bakkara/AP Photo]ដំណើរការ​នៅ​ការិយាល័យ​បោះឆ្នោត​នឹង​ត្រូវ​ត្រួតពិនិត្យ​ដោយ​មន្ត្រី​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត និង​អ្នកធ្វេីការឯករាជ្យ​ប្រមាណ ៧ លាន​នាក់​។ក្នុងឆ្នាំ 2019 អ្នកធ្វេីការបោះឆ្នោតជាង 890 នាក់បានស្លាប់បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតដ៏ហត់នឿយ។តើយើងអាចរំពឹងលទ្ធផលនៅពេលណា?មានការិយាល័យបោះឆ្នោតជាង 820,000 នៅទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ជាប្រជុំកោះដែលមានកោះប្រហែល 17,000 ហើយការរាប់ចាប់ផ្តើមភ្លាមៗនៅពេលដែលការបោះឆ្នោតបិទ។ការិយាល័យបោះឆ្នោតជាច្រើនប្រើ “ការរាប់រហ័ស” – ផ្អែកលើវិធីសាស្រ្តគំរូ – ដើម្បីផ្តល់ការចង្អុលបង្ហាញដំបូងអំពីកន្លែងដែលអ្វីៗត្រូវបានដឹកនាំ។លទ្ធផល​បឋម​របស់​គណៈកម្មការ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទំនង​ជា​ត្រូវ​ប្រកាស​នៅ​ល្ងាច​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​កុម្ភៈ ប៉ុន្តែ​លទ្ធផល​ផ្លូវ​ការ​អាច​ប្រើ​ពេល​រហូត​ដល់​៣៥​ថ្ងៃ។ ភាគច្រើន​អាស្រ័យ​លើ​ថាតើ​ការបោះឆ្នោត​ត្រូវបានបិទបញ្ចប់ឬ​អត់​។រាល់បណ្តឹងផ្លូវច្បាប់ដោយបេក្ខជនណាម្នាក់ដែលពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងផ្នែកបីនៃក្តីសង្ឃឹមរបស់ប្រធានាធិបតី និងអនុប្រធានាធិបតី នឹងត្រូវប្តឹងក្នុងរយៈពេល 35 ថ្ងៃនៃការបោះឆ្នោត។នៅក្នុងដំណើរពីរ លើកមុនរបស់គាត់ Prabowo បានជំទាស់នឹងលទ្ធផលតាមរយៈតុលាការធម្មនុញ្ញរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ក្នុងឆ្នាំ 2019 ការប្រឈមផ្លូវច្បាប់ និងការចោទប្រកាន់ពីការក្លែងបន្លំសន្លឹកឆ្នោត និងការរំខានការបោះឆ្នោតបានបង្កឱ្យមានការតវ៉ាដោយហឹង្សានៅទូទាំងប្រទេសដែលបានបណ្តាលឱ្យមនុស្ស 9 នាក់ស្លាប់។តើអ្នកណាអាចបោះឆ្នោតបាន?ពលរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីណាម្នាក់ដែលមានអាយុ 17 ឆ្នាំឡើងទៅអាចបោះឆ្នោតបាន។ប្រហែល 52 ភាគរយនៃអ្នកបោះឆ្នោតដែលបានចុះឈ្មោះមានអាយុក្រោម 40 ឆ្នាំហើយប្រហែលមួយភាគបីនៃចំនួនសរុបមានអាយុក្រោម 30 ឆ្នាំដែលធ្វើឱ្យ “ការបោះឆ្នោតរបស់យុវជន” មានសារៈសំខាន់ខ្លាំង។នៅឆ្នាំនេះ 49.91 ភាគរយនៃអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតជាបុរស និង 50.09 ភាគរយជាស្ត្រី។សមាជិកប៉ូលីស និងយោធាឥណ្ឌូនេស៊ី ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យបោះឆ្នោតទេ។