RESPONSE TO PETITION by Government of Canada

Prepare in English and French marking ‘Original Text’ or ‘Translation’

PETITION NO.: 421-03054

BY: MR. MCKINNON (COQUITLAM-PORT COQUITLAM)

DATE: DECEMBER 7, 2018

PRINT NAME OF SIGNATORY: SIGNED BY THE HONOURABLE CHRYSTIA FREELAND

Response by the Minister of Foreign Affairs

SIGNATURE Minister or Parliamentary Secretary

SUBJECT: CAMBODIA

ORIGINAL TEXT

REPLY

ឆ្លើយតបនឹងញត្តិ

រៀបចំឯកសារជាភាសាអង់គ្លេសនិងបារាំងកំណត់សញ្ញាជា ឯកសារដើម ឬ បកប្រែ

ញត្តិលេខ៖ ៤២១-០៣០៥៤

ដោយ៖ លោកម៉ិកគិនណុន មណ្ឌលខោកគ្វីតឡាំ-ផតខោកគ្វីតឡាំ

ថ្ងៃខែឆ្នាំ៖ ៧ ធ្នូរ ២០១៨

ឈ្មោះជាអក្សរធំនៃហត្ថលេខា៖ ចុះហត្ថលេខាដោយអ្នកស្រីគ្រីស្ទា ហ្វ្រីឡែន

ឆ្លើយតបដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស

ចុះហត្ថលេខា៖ រដ្ឋមន្ត្រីឬលេខាធិការរដ្ឋសភា

ប្រធានរឿង៖ ប្រទេសកម្ពុជា

ឯកសារដើម

ការឆ្លើយតប៖

The promotion and protection of human rights, democracy and the rule of law have been integral parts of Canada’s bilateral relations with Cambodia.

Canada is deeply concerned by the anti-democratic actions taken by the Government of Cambodia. The November 2017 dissolution of the Cambodia National Rescue Party (CNRP) by the Supreme Court and the arrest of its leader are deliberate attempts to limit alternate political views, and the targeting of media and NGOs are signs of the government’s growing disregard for the democratic process.

In response to these troubling developments, Global Affairs Canada released a statement on July 29, 2018, the day of the general elections, calling for the release of CNRP leader Kem Sokha. Canada expressed its deep concerns about these undemocratic elections, noting that the election campaign was widely recognized to have been marred by voter intimidation and manipulation of the polls.

On September 9, 2018, Kem Sokha was released on bail from prison after a year of detention, under conditions tantamount to house arrest with highly restricted communications privileges. Page 2 of 2 Following the latter development, the Government of Canada issued a tweet on September 10, 2018, acknowledging Mr. Kem Sokha’s release from prison but calling for the baseless and arbitrary charges against him to be dropped. The Government of Canada further urged the Government of Cambodia to reinstate the CNRP and to hold free and fair elections.

Canada will continue to raise these issues with Cambodia at all levels, and advocate for the acquittal of Kem Sokha, and for the ban on 118 senior members of the CNRP to be lifted.

Our government remains committed to promoting international justice and respect for human rights, and to combatting corruption, including in Cambodia.

Online Petition with the Signed Response

ការលើកកំពស់និងការការពារនូវសិទ្ធិមនុស្ស លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋគឺជាផ្នែកសមាហរណកម្មសំខាន់ក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេរភាគីរវាងកាណាដានិងកម្ពុជា។

កាណាដាមានក្តីកង្វល់យ៉ាងខ្លាំងនូវទង្វើប្រឆាំងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលប្រព្រឹត្តឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិកាលពីខែវិច្ឆិការ ឆ្នាំ២០១៧ ដោយតុលាការកំពូលនិងការចាប់មេដឹកនាំរបស់ពួកគេ គឺជាការប៉ុនប៉ងបែបគិតទុកជាមុនក្នុងការកំហិតទស្សនៈនយោបាយផ្ទុយគ្នា ការយកសារព៍តមាននិងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលជាមុខព្រួញគឺជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថារដ្ឋាភិបាលមិនទទួលស្គាល់កាន់តែខ្លាំងឡើងនូវនីតិវិធីដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។

ឆ្លើយតបទៅនឹងការវិវឌ្ឍន៌ប្រកបដោយបញ្ហាទាំងនេះ ការិយាល័យកិច្ចការពិភពលោកប្រទេសកាណាដាបានចេញនូវសេចក្តីថ្លែងការណ៌កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ ចំថ្ងៃបោះឆ្នោតសាកល អំពាវនាវអោយដោះលែងលោកកឹម-សុខា ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ ប្រទេសកាណាដាបានសំដែងក្តីកង្វល់របស់ខ្លួនយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះការបោះឆ្នោតមិនប្រកបដោយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យទាំងនេះ ដោយកត់សំគាល់ឃើញយ៉ាងទូលាយថាការឃោសនារកសំលេងឆ្នោតបានរារាំងដោយការគំរាមកំហែងអ្នកបោះឆ្នោត និងការបំភ្លែនូវលទ្ធផលឆ្នោត។

ថ្ងៃទី៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៨ លោកកឹម-សុខាត្រូវបានដោះលែងពីពន្ធនាគារ អោយស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យបន្ទាប់ពីឃុំខ្លួនអស់រយៈពេលមួយឆ្នាំ អោយស្ថិតក្រោមលក្ខណ្ឌដែលស្មើនឹងការឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះដោយបំបិទសិទ្ធិការទាក់ទងមកខាងក្រៅទាំងស្រុង។

តាមរយៈការវិវឌ្ឍន៌ចុងក្រោយបំផុត រដ្ឋាភិបាលកាណាដាបានចេញសារតាមបណ្តាញទ្វីតតើរកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៨ ទទួលស្គាល់ការដោះលែងលោកកឹម-សុខាពីពន្ធនាគារ ប៉ុន្តែអំពាវនាវអោយទំលាក់ចោលបទចោទទាំងបំពាននិងខ្វះមូលដ្ឋានប្រឆាំងនឹងរូបគាត់ទាំងនោះចេញ។ រដ្ឋាភិបាលកាណដាបានជំរុញបន្ថែមដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអោយមានការដំណើរការគណបក្សសង្គ្រោះឡើងវិញនិងរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៍។

កាណាដានឹងបន្តលើកឡើងនូវបញ្ហានេះជាមួយភាគីកម្ពុជានូវគ្រប់កំរិតថ្នាក់ ហើយនឹងធ្វើយុទ្ធនាការភាពគ្មានទោសទណ្ឌរបស់លោកកឹម-សុខា និងការហាមប្រាមដល់មន្ត្រីសំខាន់ៗទាំង១១៨នាក់របស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិអោយមានការផ្តល់សម្បទាឡើងវិញ។

រដ្ឋាភិបាលរបស់យើងនៅតែតាំងចិត្តខ្ពស់ចំពោះការលើកកំពស់យុត្តិធម៍អន្តរជាតិនិងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ប្រឆាំងអំពើពុករលួយ រួមបញ្ចូលទាំងប្រទេសកម្ពុជា។

បកប្រែក្រៅផ្លូវការដោយលោកសេង-សុភ័ណ ថ្ងៃទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៩

30 Years of Hun Sen: Violence, Repression, and Corruption in Cambodia

Op-Ed by: Leadership Skills | Posted on: January 16, 2019

Cambodia’s Prime Minister Hun Sen addresses the 73rd session of the United Nations General Assembly at UN headquarters in New York, the United States, 28 September 2018 (Photo: Reuters/Eduardo Munoz).

In recent decades, many Cambodian human rights defenders and civil society activists have risked their lives to help transform Cambodia into the rights-respecting democracy promised in the Paris Agreements and Cambodia’s constitution.

ក្នុងទសវត្សន៌ថ្មីៗកន្លងទៅនេះ សកម្មជនអង្គការសង្គមសុីវិលនិងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាជាច្រើននាក់បានប្រថុយជីវិតរបស់ពួកគេដើម្បីជួយផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់កម្ពុជាទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលមានការគោរពសិទ្ធិមនុស្សដូចដែលបានឆ្លាក់ជាប់ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសនិងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់កម្ពុជា។

For this to happen, foreign governments, donors and the UN, need to make much greater efforts to support Cambodians who struggle for free and fair elections, the rule of law, an end to corruption and land grabs, and respect for basic rights such as freedom of expression, association, and assembly. Specifically, Human Rights Watch urges donors and Cambodian officials to press for, and Cambodian officials to enact and implement major reforms so that neither Hun Sen nor any other leader in Cambodia can systematically violate human rights and democratic norms, including:

ដើម្បីអោយការតស៊ូកើតឡើងបាន រដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេស ប្រទេសផ្តល់ជំនួយនិងយូអិន ត្រូវតែបន្ថែមការព្យាយាមខ្លាំងជាងនេះដើម្បីគាំទ្រប្រជាជនកម្ពុជាដែលតស៊ូដើម្បីការបោះឆ្នោតដែលយុត្តិធម៍និងសេរី នីតិរដ្ឋ ការបញ្ឈប់អំពើពុករលួយនិងការរឹបអូសដីធ្លី និងការគោរពសិទ្ធិមូលដ្ឋានមានដូចជាសេរីភាពនៃការសំដែងមតិ ការប្រមូលផ្តុំជាសហគម និងការជួបជុំ។ ជាពិសេសទៅទៀត អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សជំរុញម្ចាស់ជំនួយនិងមន្ត្រីកម្ពុជាអោយខិតខំជំនៈ និងមន្ត្រីកម្ពុជាដើម្បីអនុមត្តិនិងអនុវត្តកំណែរទម្រង់ធំៗ ដោយធ្វើដូច្នោះទាំងលោកហ៊ុន-សែន ទាំងមេដឹកនាំដទៃផ្សេងទៀតរបស់កម្ពុជាមិនអាចរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនិងក្រិតក្រមប្រជាធិបតេយ្យជាប្រព័ន្ធ ដូចមានតទៅនេះ៖

  • Reforming the National Election Committee and all its subsidiary bodies to operate in an independent and impartial manner so that all future elections meet international standards as free and fair;
  • ធ្វើកំណែរទម្រង់គណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតនិងអង្គភាពក្រោមចំណុះរបស់ខ្លួនទាំងអស់ ដើម្បីប្រតិបត្តិការក្នុងលក្ខណៈមិនលំអៀងនិងឯករាជ្យ ធ្វើដូច្នោះការបោះឆ្នោតទាំងអស់នាពេលអនាគតនឹងមានស្តង់ដារអន្តរជាតិបែបសេរីនិងយុត្តិធម៍។
  • Creating a professional and independent police service whose leadership is appointed by an independent police commission, which also has the power to audit the police, investigate complaints, and dismiss officers who violate a professional code of conduct;
  • បង្កើតសេវាកម្មតំរួតដែលឯករាជ្យនិងមានវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់ដោយថ្នាក់ដឹកនាំរបស់ពួកគេត្រូវបានតែងតាំងដោយគណៈកម្មការប៉ូលីសឯករាជ្យមួយ ដែលអាចមានអំណាចក្នុងការធ្វើសវនកម្មប៉ូលីស សុឺបអង្កេតនូវរាល់ពាក្យបណ្តឹង និងដកហូតតំណែងមន្ត្រីណាដែលរំលោភបំពានក្រមសីលធម៍វិជ្ជាជីវៈ។
  • Creating a professional, impartial, and independent judiciary and prosecution service. Judges and prosecutors should be appointed by an independent judicial commission, which also has the power to investigate complaints and discipline judges and prosecutors who violate a professional code of conduct;
  • បង្កើតសេវាកម្មដាក់ទោសជនជាប់ចោទនិងតុលាការដែលឯករាជ្យ មិនលំអៀង និងមានវិជ្ជាជីវៈ។ ចៅក្រមនិងអាយ្យការទាំងអស់គួរត្រូវបានតែងតាំងឡើងដោយគណៈកម្មការយុត្តិធម៍ដែលឯករាជ្យ ហើយដែលអាចមានអំណាចផងដែរក្នុងការសុឺបអង្កេតបណ្តឹងសារទុក្ខនិងដាក់វិន័យដល់ចៅក្រមនិងអាយ្យការទាំងឡាយណាដែលប្រព្រឹត្តល្មើសក្រមសីលធម៍វិជ្ជាជីរៈ។
  • Banning senior military officers, police officials, judges, and prosecutors from holding official or unofficial positions of leadership in political parties; and
  • ហាមឃាត់មន្ត្រីយោធាថ្នាក់ខ្ពស់ មន្ត្រីប៉ូលីស ចៅក្រម និងអាយ្យការមិនអោយកាន់តំណែងក្នុងជួរអ្នកដឹកនាំក្នុងគណបក្សនយោបាយជាផ្លូវការឬមិនផ្លូវការ និង
  • Ensuring that authorities respond in a professional and impartial manner to allegations of human rights abuses made by victims and their families, human rights and other civil society organizations, the UN human rights office and other UN agencies, the media, and others who bring concerns to the government’s attention.
  • ធ្វើអោយប្រាកដថាអាជ្ញាធរត្រូវឆ្លើយតបប្រកបដោយភាពគ្មានលំអៀងនិងប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈចំពោះការចោទប្រកាន់រឿងរំលោភសិទ្ធិមនុស្សដែលប្តឹងដោយជនរងគ្រោះឬគ្រួសាររបស់ពួកគេ អង្គការសិទ្ធិមនុស្សនិងអង្គការសង្គមសុីវិលផ្សេងទៀត ភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិនិងការិយាល័យអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ សារព៍តមាន និងអ្នកផ្សេងទៀតដែលបាននាំក្តីបារម្មណ៌ទាំងឡាយអោយរដ្ឋាភិបាលបានទទួលដឹងលឺ។

សូមអានអត្ថបទស្រាវជ្រាវលំអិតដោយអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សពិភពលោក….

Database Record part I

កំណត់ហេតុក្នុងទិន្នន័យ

ហេតុអ្វីបានជាគេហៅថា រដ្ឋាភិបាលខុសច្បាប់?

‌            មានបងប្អូនខ្មែរយើងដាក់ចំងល់និងសំណួរជាច្រើនដល់រដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន-សែន បច្ចុប្បន្នថាជារដ្ឋាភិបាលខុសច្បាប់ក្រោយពីបោះឆ្នោតប្រកបដោយបដិវាទកម្មកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨។ មតិសំខាន់មួយចំនួនផ្តោតទៅលើនីតិវិធីរៀបចំបោះឆ្នោតរបស់គជប ខ្លះ ទៀតទៅលើនីតិវិធីតុលាការដែលខ្វះឯករាជ្យភាព និងខ្លះទៀតទៅលើអាកប្បកិរិយានៃការ ប្រើប្រាស់អំណាចរបស់អ្នកកាន់អំណាច។ ប៉ុន្តែមតិដែលសំខាន់ជាងគេនិងខ្វះមិនបានគឺការ រំលោភទៅលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដែលចែងច្បាស់អំពីអ្វីគឺជាតិនិងអ្វីគឺ
រដ្ឋាភិបាល?។

ជាតិគឺមានន័យថាប្រទេសដែលមានប្រជាពលរដ្ឋនិងដែនអធិបតេយ្យភាព។ តាម រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប្រជាពលរដ្ឋគឺជាម្ចាស់ប្រទេស ហើយអំណាចគ្រប់គ្រងប្រទេសគឺជាប្រជាពលរដ្ឋ ដោយអនុវត្តន៍តាមរយៈតំណាងរាស្រ្តរបស់ខ្លួនដែលខ្លួនជ្រើសរើសអោយធ្វើការក្នុងរដ្ឋសភាដើម្បីតាក់តែង ត្រួតពិនិត្យ វិសោធនកម្ម និងពង្រឹងអោយមានការអនុវត្តច្បាប់។

រដ្ឋាភិបាលគឺបណ្តុំអ្នកដឹកនាំដែលសភាក្នុងគណបក្សរបស់ខ្លួនបានទទួលសំលេងឆ្នោតច្រើនជាងគេដាច់ខាតក្នុងការជ្រើសរើសក្បាលម៉ាស៊ីនគឺនាយករដ្ឋមន្ត្រីព្រមទាំងសមាជិក

ខុទ្ធកាល័យនៅក្នុងទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីដោយមាននីតិវិធីក្នុងការអនុវត្តរបស់ខ្លួនទៅតាមច្បាប់ស្តីពីទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។ តាមច្បាប់បច្ចុប្បន្នចាប់ពីរដ្ឋមន្ត្រីឡើងទៅរហូតដល់នាយករដ្ឋមន្ត្រី គឺជាសមាជិកនីតិប្រតិបត្តិដែលត្រូវបានកំហិតដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញមានអំណាចអនុវត្ត ហើយដាច់ ស្រឡៈពីអំណាចនីតិបញ្ញត្តិនិងអំណាចតុលាការ។ សូមបញ្ជាក់ថាក្រោយពីច្បាប់ប្រគល់អោយ នាយករដ្ឋមន្ត្រីមានសិទ្ធិតែងតាំងរដ្ឋលេខាធិការនិងអនុរដ្ឋលេខាធិការដោយត្រង់មក តំណែងទាំង ពីរនេះនឹងមិនជាសមាជិកទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីដែលជាកូតាគណបក្សឈ្នះឆ្នោតតាមច្បាប់ទៀតឡើយ។ ជាសរុប លទ្ធផលបោះឆ្នោតកន្លងមកគឺជាការបោះឆ្នោតបែបឯកបក្ស ហើយលទ្ធផល ឆ្នោតគឺជាលទ្ធផលឯកបក្ស ដែលប្រការនេះនាំទៅរកការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលឯកបក្សមិនស្របច្បាប់ ដែលមានសមាជិកជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ទេសរដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រី។

ដូច្នេះ ជាតិកម្ពុជាដែលមានប្រជាជនជាង១៦លាននាក់ មន្ត្រីរាជការស៊ីវិលនិងកងកំលាំង ប្រដាប់អាវុធសរុបទាំងអស់ជិត២លាននាក់គឺជាក្រុមជំនាញស្របច្បាប់បន្តបំរើប្រជាពលរដ្ឋបាន។ ចំណែករដ្ឋាភិបាលមិនស្របច្បាប់បច្ចុប្បន្នបានកំពុងខ្វះនិត្យានុកូលភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធាន ជាតិ ការសម្រេចចិត្តសំរាប់ជាតិនូវបញ្ហាធំៗ ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិដោយស្មើមុខស្មើមាត់ និងការ ខ្ចីបុលថវិកាពីបរទេស។ អ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលបន្តធ្វើក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នគឺគ្រាន់តែអាកប្បកិរិយារំលោភ អំណាចតែប៉ុណ្ណោះ។

ធ្វើនៅកាណាដា ថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨

 

DATABASE RECORD

Why have they called “illegitimate government”?

            Many people have wondered and inquired on the current government of Cambodia as “illegitimate” after the election on July database records29, 2018 which was full of controversy. Some perspectives stressed on the election conducted by the NEC, some stressed on the legal procedures of the court which are very “biased”, and some stressed on the behaviors of power used by the power-holders. But the most important and essential perspective is the violation over the Constitution of the Royal Kingdom of Cambodia which has clearly inscribed the different between Nation and Government.

Nation means the country that has existed population and sovereign independence. According to the Constitution, the people are the owner of the country, and the power to govern the country is the people exercising through their Representatives whom elected by the people to create, to monitor, to amend, and to enforce the laws.

Government means the team of officers whose winning political party has rights to select Prime Minister and members of the Cabinet in accordance to the Statute on the Cabinet of Minister. According to current law, the members of Cabinet comprises of ministers to prime ministers and they are the member of the Executive Branch which has been mandated by the Constitution. They could exercise their power independently without interfering the power of Judiciary and Parliament. Note that after the amended law allowing Prime Minister to having power to nominate Secretary of State and Under-secretary of State directly, these two posts are not belonging to the Cabinet as the quota from winning political party any more, according to the law.

In conclusion, the result of national election which is the election conducting by the single party, the election result is the single party result, which has led to the creation of an illegitimate Government of a single-party state government with composition members of Prime Minister, Senior Ministers, and Ministers.

So, the Cambodia nation as a State comprises of over 16 million population with nearly two millions public servants of both civil servants and arm-force, they could conduct their legitimate tasks as usual as they are the technical team to serve the people. For the current illegitimate government, they have lost their own legitimacy to utilize nation wealth, to undertake decision-making for major tasks of the nation, to mutually conduct diplomacy with foreign countries, and to approve loans lending from foreign partners. What the current government has been undertaking at the present are just the perpetual power-abused.

Canada, December 20, 2018

Read PDF of the database record of the CEROC Part I

Human Rights Day of 10 December 2018

ដោយយល់ឃើញថា ការទទួលស្គាល់សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរជាប់ពីកំណើត និង សិទ្ធិស្មើភាព និង សិទ្ធិមិនធាចលក់ដូរ ផ្ទេរ ឬ ដកហូតបានរបស់ សមាជិកទាំងអស់ នៃគ្រួរសារ មនុស្ស គឺ ជាគ្រឹះនៃសេរីភាព យុត្តិធម៌និង សន្ដិភាព ក្នុងពិភពលោក។ ដោយ យល់ឃើញថា ការមិនទទួលស្គាល់ និង ការប្រមាថ មើលងាយ សិទ្ធិមនុស្ស នាំឲ្យ មានអំពើព្រៃផ្សៃ សាហាវយង់ឃ្នង ធ្វើអោយ ក្ដៅក្រហាយ ដលើសតិសម្បជញ្ញះ មនុស្សជាតិ និង ថា ការឈានដល់ពិភពលោកមួយ ដែលមនុស្សទាំងឡាយ មានសេរីភាព ត្រូវបាន ប្រកាសថា ជាសេចក្ដី ប្រាថ្នាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ បំផុត របស់ មនុស្ស ត្រូវតែ បានការពារ ដោយនីតិរដ្ធ ដើម្បីជៀសវាង កុំអោយ មនុស្ស បង្ខំចិត្តជាចុងក្រោយបង្អស់ បះបោរ ប្រឆាំង ទល់នឹង អំណាចផ្ដាច់ការ និង ការគាបសង្កត់។ ដោយយល់ឃើញថា ជាការចាំបាច់ ដែលត្រូវលើកស្ទួយការពង្រីកទំនាក់ទំនង ជាមិត្តភាពរវាងប្រជាជាតិនានា។ ដោយយល់ឃើញថា ប្រជាជាតិ ទាំងឡាយ នៃសហប្រជាជាតិបានប្រកាស បញ្ជាក់ សាជាថ្មី ក្នុងធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ នូវជំនឿរបស់ខ្លួន ទៅលើមូលដ្ឋាន នៃមនុស្ស លើសេចក្ដី ថ្លៃថ្នូរ លើតម្លៃ របស់មនុស្ស និង លើសមភាព នៃសិទ្ធិរវាង បុរសនិងស្រ្ដី ហើយប្ដេជ្ញាលើកស្ទួយវឌ្ឍនភាពសង្គម និង កម្រិត ជីវភាព រស់នៅ ឲ្យកាន់ តែប្រសើឡើង ក្នុងសេរីភាព កាន់តែទូលំទូលាយ។ ដោយយល់ឃើញថា ដោយសហប្រតិបត្តិការជាមួយ អង្គារសហប្រជាជាតិ រដ្ឋជាសមាជិក ទាំងអស់សន្យាធ្វើឲ្យ មានការគោរពជាសកល និង ការប្រតិបត្តិនូវ សិទ្ធិសិរីភាព មូលដ្ឋាន។ ដោយយល់ឃើញថា ការយល់ដូចគ្នា មួយ អំពីសិទ្ធិនិង សេរីភាព ទាំង នេះ មានសារះសំខាន់បំផុត ដើម្បីបំពេញ នូវការសន្យាខាងលើ។

Publication UNHR K

អាស្រ័យ ហេតុនេះ មហាសន្និបាត ប្រកាសថាៈ

សេចក្ដីប្រកាស ជាសកលស្ដីពំពីសិទ្ធិមនុស្សនេះ ជាឧត្ដមគតិរួម ដែល ប្រជាពលរដ្ឋ គ្រប់ៗប្រទេស និង ប្រជាជាតិ ទាំងអស់ត្រូវធ្វើអោយបានសំរេច ដើម្បីអោយ បុគ្គលគ្រប់ៗរូប និង អង្គការសង្គមទាំងអស់ ដោយរក្សាខ្ជាប់ខ្ជួន ជានិច្ចក្នុងស្មារតី របស់ខ្លួន នូវសេចក្ដី ប្រកាសនេះ ខិតខំប្រឹងប្រែង បណ្ដុះបណ្ដាលការគោរពសិទ្ធិនិង សេរីភាព ទាំង នេះ តាមរយះ ការបង្រៀន និង ការអប់រំ ហើយនិងខំប្រឹងប្រែង ធានាអោយមាន ការទទួលស្គាល់ និង ការអនុវត្តជាសកល និង ដោយស័ក្កិសិទ្ធិ នូចសិទ្ធិនិង សេរីភាព ដោយវិធានការជាតិ និង អន្ដរជាតិ ដែលមាន លក្ខណះរីកចំរើន ជាលំដាប់ ទាំងក្នុង ចំណោម ប្រជាពលរដ្ធ នៃរដ្ឋសមាជិក ទាំងក្នុង ចំណោម ប្រជាពលរដ្ឋ ដែនដី ដែលស្ថិតនៅក្រោម ដែនសមត្ថកិច្ច នៃរដ្ឋទាំងនោះ។

មាត្រា១

មនុស្សទាំងអស់ កើតមកមានសេរីភាព និង សមភាព ក្នុងផ្នែកសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ និង សិទ្ធិ។ មនុស្សមានវិចារណញ្ញាណនិង សតិសម្បធញ្ញៈ ជាប់ពីកំណើត ហើយគប្បី ប្រព្រឹត្ដ ចំពោះ គ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងស្មារតី ភាតរភាពជាបងប្អូន។

មាត្រា២

មនុស្សម្នាក់ៗ អាចប្រើប្រាស់សិទ្ធិនិង សេរីភាព ទាំងអស់ ដែលមានចែង ក្នុង សេចក្ដីប្រកាស នេះ ដោយគ្មាន ការប្រកាន់បែងចែក បែបណាមួយ មានជាអាទិ៍ ពូជសាសន៏ ពណ៏សម្បុរ ភេទ ភាសា សាសនា មតិនយោបាយ ឬ មតិផ្សេងៗ ទៀត ដើមកំណើត ជាតិ ឬ ទ្រព្យសម្បត្តិ កំណើត ឬ ស្ថានភាពដ៏ទៃផ្សេងៗ ទៀតឡើយ។ លើសពីនេះ មិនត្រូវធ្វើ ការប្រកាន់ បែងចែកណាមួយ ដោយសំអាងទៅលើឋានៈ ខាងនយោបាយ ខាងដែនសមត្ថកិច្ច ឬ ខាងអន្ដរជាតិរបស់ប្រទេស ឬ ដែនដី ដែលបុគ្គលណាម្នាក់ រស់នៅ ទោះបីជាប្រទេស ឬ ដែនដីនោះឯករាជ្យក្ដី ស្ថិត ក្រោម អាណា ព្យាបាលក្ដី ឬ គ្មានស្វយ័ គ្រប់គ្រង ក្ដី ឬ ស្ថិតក្រោម ការដាក់កម្រិតផ្សេង ទៀតណាមួយ ដល់ អធិបតរយ្យភាពក្ដី។

មាត្រា៣

បុគ្គលម្នាក់ៗ មានសិទ្ធិ រស់រានមានជីវិត សេរីភាព និង សន្ដិភាព ផ្ទាល់ ខ្លួន។

មាត្រា៤

គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវស្ថិតនៅ ក្នុង ទោសភាព ឬ ស្ថិតក្នុង ភាពជាអ្នក បម្រើដាច់ថ្លៃឡើយ។ ទោសភាព និង ទាសពានិជ្ជកម្ម តាម គ្រប់ទម្រង់ទាំងអស់ ត្រូវហាមឃាត់។

មាត្រា៥

គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវទទួលទារុណកម្ម ឬ ការប្រព្រឹត្ដិមកលើខ្លួន ឬ ទណ្ឌកម្ម ឃោឃៅ អមនុស្ស ធម៌ ឬ បន្ថោកបន្ទាប បានឡើយ។

មាត្រា៦

ជនគ្រប់រូប មានសិទ្ធិឲ្យគេទទួលស្គាល់បុគ្គលិកលក្ខណះ គតិយុត្ដរបស់ខ្លួន នៅគ្រប់ទីកន្លែង។

មាត្រា៧

ជនគ្រប់រូប មានសិទ្ធិស្មើគ្នា ចំពោះមុខច្បាប់ និង មានសិទ្ធិ ទទួលការការពារ ពីច្បាប់ ស្មើៗគ្នា ដោយគ្មានការរើសអើង។ មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិទទួលការការពារ ស្មើៗគ្នា ប្រឆាំង នឹង ការ រើសអើង ណា ដែលរំលោភលើសេចក្ដី ប្រកាសនេះ ព្រមទាំអ ប្រឆាំង និង ករញុះញង់ឲ្យមានកររើសអើង។

មាត្រា៨

មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ រកដំណោះស្រាយ ស័ក្ដិសិទ្ធ មួយ នៅចំពោះមុខ សាលាជំរះក្ដី ជាតិ ដែលមានសមត្ថកិច្ច ចំពោះអំពើរទាំងឡាយណាដែល រំលោភ សិទ្ធិមូលដ្ធាន របស់ខ្លួន ដែលត្រូចបានទទួលស្គាល់ ដោយរដ្ធធម្មនុញ្ញ ឬ ដោយច្បាប់។

មាត្រា៩

គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ឃុំខ្លួន ឬ និរទេសខ្លួន តាមអំពើចិត្តឡើយ។

មាត្រា១០

មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិស្មីគ្នា ពេញលេញ សុំឲ្យតុលាការឯករាជ្យ និង មិនលំអៀង ពិនិត្យរឿង ក្ដីរបស់ខ្លួន ជាសាធារណះ និង ដោយសមធម៌ ដើម្បីសម្រេច លើសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ច និង លើភាពសមហេតុផល នៃការចោទ ប្រកាន់ទាំង ឡាយខាងបទ ព្រហ្មទណ្ឌមកលើខ្លួន។

មាត្រា១១

១. ជនណាដែលជាប់ចោទ ពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ ត្រូវសន្មតជាជនគ្មានទោសរហូត ដល់ពិរុទ្ធភាព ត្រូវបានរកឃើញ នៅក្នុង សវនាករជាសាធារណះដែលមាន ការធានាចំបាច់ ដើម្បី អោយ ជននោះការពារខ្លួន។

២. គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសពីបទល្មើស ព្រហ្មទណ្ឌ នៅពេលធ្វើអំពើ ឬ មានការខកខាន នេះ ដូចគ្នានេះដែរមិន ត្រូវមានការផ្ដន្ទាទោសឲ្យធ្ងន់ធ្ងរជាងទោសដែលបានកំណត់ឲ្យអនុវត្តក្នុងអំឡុងពេលដែលបទល្មើសបានកើតឡើងនោះឡើយ។

មាត្រា១២

គ្មានមនុស្សណាម្នាក់ ត្រូវរងការរំលោភ ជ្រៀតជ្រែកតាមអំពើចិត្តក្នុងជីវិត ឯកជនគ្រួសារ ទីលំនៅ ឬការឆ្លើយឆ្លង ឬការធ្វើឲ្យបះពល់ ដល់កិត្តិយស និង កេរ្ដិ៍ ឈ្មោះ របស់ខ្លួន បានឡើយ។ ជនគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ទទួលការការពារំពីច្បាប់ ប្រឆាំង នឹងការជ្រៀតជ្រែក ឬការប៉ះពាល់បែបនេះ។

មាត្រា១៣

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិធ្វើដំណើរ ដោយ សេរី និង មានសិទ្ធិជ្រើសរើស និវេសនដ្ឋានក្នុងរដ្ឋមួយ។ ២. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិចាកចេញពីប្រទេសណាមួយ រួមទាំង ប្រទេសរបស់ខ្លួនផង និង មានសិទ្ធិវិលត្រឡប់មកប្រទេសរបស់ខ្លួនវិញ។

មាត្រា១៤

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ស្វែងរក និងទទួល កន្លែងជ្រកកោន ក្នុង ប្រទេស ដទៃទៀត ក្នុងករណីមានការធ្វើទុកបុកម្នេញមកលើខ្លួន។

២. សិទ្ធិសុំជ្រកកោននេះ មិនអាចលើកមក សំអាងបានទេ ក្នុងករណីមានការចោទ ប្រកាន់ ដែលពិតជាកើតឡើង ពីបទល្មើស មិនមែននយោបាយ របស់សហប្រជាជាតិ។

មាត្រា១៥

១.មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ទទួលបានសញ្ជាតិមួយ។

២.គ្មានជនណាម្នាក់ អាចត្រូវដកហូតសញ្ជាតិ ឬ រារាំង សិទ្ធិប្ដូរសញ្ជាតិ របស់ខ្លួនបានឡើយ។

មាត្រា១៦

១. មនុស្ស ប្រុសស្រីដល់អាយុគ្រប់ការ មានសិទ្ធិរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ និង កសាងគ្រួសារ ដោយមិនប្រកាន់ពូជសាសន៍ សញ្ជាតិ ឬ សាសនាឡើយ។ មនុស្សប្រុសស្រី មានសិទ្ធិ ស្មើគ្នាក្នុងការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ក្នុងចំណងអពាហ៍ពិពាហ៍ និង ក្នុង ពេល រំលាយ ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍។

២. អាពាហ៍ពិពាហ៍អាចនឹងប្រព្រឹត្ត ទៅបាន លុះត្រាតែមាន ការព្រមព្រៀង ដោយ សេរី និង ពេញលេញពីអនាគត់ប្ដីប្រពន្ធ។

៣. គ្រួសារ ជាអង្គភាពធម្មជាតិ និង ជាអង្គភាពមូលដ្ឋាននៃសង្គម ហើយ គ្រួសារ មាន សិទ្ធិ ទទួលការការពារ ពីសង្គមនិង រដ្ឋ។

មាត្រា១៧

១. មនុស្ស គ្រប់រូប ទោះតែម្នាក់ឯងក្ដី ឬ ដោយរួមជាមួយ អ្នកដ៏ទៃក្ដី មានសិទ្ធិជាម្ចាស់ កម្មសិទ្ធិ។

២. គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវបានដកហូតកម្មសិទ្ធិ តាមអំពើចិត្តឡើយ។

មាត្រា១៨

ជនគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ សេរីភាព ខាងការគិត សតិសម្បជញ្ញះ និង សាសនា សិទញធិ នេះ រាប់ បញ្ចូល ទាំងសេរីភាព ផ្លាស់ប្ដូរសាសនា ឬ ជំនឿ ព្រមទាំង សេរីភាព សម្ដែងសាសនា ឬ ជំនឿរបស់ខ្លួន តែម្នាក់ឯង ឬ ដោយរួមជាមួយអ្នកដ៏ទៃជាសាធារណះឬជាឯកជន តាមការបង្ហាត់បង្រៀន ការអនុវត្ត ការគោរពបូជា និងការប្រតិ្តតាម។

មាត្រា១៩

មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិសេរីភាពក្នុងការមានមតិ និងការសម្តែងមតិ។ សិទ្ឋិនេះរាប់បញ្ចូលទាំងសេរីភាពក្នុងការប្រកាន់មតិ ដោយគា្មនការរជ្រៀតជ្រែក និង សេរីភាពក្នុងការស្វែងរកការទទួល និងការផ្សព្វផ្សាយព័តមាន និងគំនិតនានាដោយគា្មនព្រំដែនទឹកដី ទោះតាមរយះមធ្យោបាយសម្តែងមតិណាមួយដ៏ដោយ។

មាត្រា២០

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិសេរីភាពក្នុងការប្រជុំ ឬការរួមគា្នជាសមាគមដោយសន្តិវិធី។ ២. គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវបានបង្ខិតបង្ខំអោយចូលរួមក្នុងសមាគមណាមួយឡើយ។

មាត្រា២១

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិចូលរួមក្នុងការដឹកនាំកិច្ចការសាធារណះនៃប្រទេសរបស់ខ្លួនដោយផ្ទាល់ ឬ តាមរយះតំណាង ដែលបានជ្រើសរើសដោយសេរី។

២. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិចូលបម្រើមុខងារសារណះនៃប្រទេសរបស់ខ្លួន ក្នុងលក្ខខណ្ឌសមភាព។

៣. ឆន្ទះរបស់់ប្រជាពលរដ្ឋជាមូលដ្ឋានអំណាចនៃការដឹកនំាកិច្ចការ សាធារណះ។ ឆន្ទះនេះត្រូវសម្តែងចេញតាមរយះការបោះឆ្នោតទៀងទាត់ តាមពេលកំណត់ និងពិតប្រាកដ ដែលមានលក្ខណះសកល ស្មើភាព និងសម្ងាត់ ឬតាមនីតិវិធីសមមូល ដែលធានាសេរីភាពនៃការបោះឆ្នោត។

មាត្រា២២

ក្នុងឋានះជាសមាជិកនៃសង្គមមនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិទទួលបានសន្តិសុខសង្គម និងមានបុព្វ សិទ្ឋិសម្រេចបានសិទិ្ឋខាងសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៍ដែលចំាបាច់សម្រាប់សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងការរីកចំរើនដោយសេរីនៃបុគ្គលិកលក្ខណះរបសខ្លួនតាមរយះការខិតខំ របស់ជាតិនិង សហប្រតិបត្តិការអន្ដរជាតិ និង ដោយយោងទៅតាមការរៀចំនិង ធនធានរបស់ប្រទេសនីមួយៗ។

មាត្រា២៣

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិមានការងារធ្វើជ្រើសរើស ការងារដោយសេរី ទទួលលក្ខណ្ឌ ការងារត្រឹមត្រូវ និង ពេញចត្ត និង មានការការពារប្រឆាំង នឹង ភាពអត់ ការងារ ធ្វើ។

២. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិទទួលប្រាក់បៀវត្សស្មើគ្នា ចំពោះការងារដូចគ្នា ដោយគ្នាន ការរើសអើង។

៣. អ្នកធ្វើការងារ មានសិទ្ធិទទួលបានលាភការដោយសមធម៌ និងពេញចិត្ត ដើម្បីធានាអត្ថិភាព រស់នៅ រស់ខ្លួន និង គ្រួសារ ឲ្យសមស្រប នឹង សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ នៃ មនុស្ស និង ត្រូវ បានបំពេញ បន្ដែមទៀត ដោយមធ្យោបាយផ្សេៗ នៃការកាពារ ផ្នែកសង្គម ប្រសិន បើចាំបាច់។

៤. មនុស្ស គ្រប់រូប មានសិទ្ធិ បង្កើត សហជីព និង ចូលរួម ក្នុង សហជីព ដើម្បី ការពារ ផលប្រយោជន៏របស់ខ្លួន។

មាត្រា២៤

មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិឈប់សម្រាក និង លំហែកាយ កំសាន្ដ រូមបញ្ជូលទាំង កម្រិតម៉ោងការងារសមហេតុផល និង ការឈប់សម្រាកដោយបានប្រាក់បៀវត្សតាមពេលកំណត់ទៀងទាត់ ។

មាត្រា២៥

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ទទួលបានកម្រិតជីវភាព គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីធានា សុខភាព និង សុខមាលភាព របស់ខ្លួន និង គ្រួសារ រួមមានចំណីអាហារ សម្លៀកបំពាក់ លំនៅដ្ឋាន ការថែទាំ សុខភាព និង ដរវសង្គមកិច្ច ចាំបាច់ផ្សេងៗទៀផង។ មនុស្ស គ្រប់រូប មានសិទ្ធិទទួល បានការគាំពារនៅ ពេលគ្មាន ការងារធ្វើ មានជំងឺ ពិការ មេម៉ាយ ឬពោះម៉ាយ ចាស់ជរា ឬ នៅ ពេលបាត់បង់ មធ្យោបាយធានាជីវភាព ដែលបណ្ដាលមកពីកាលះទេសៈផុតពីឆន្ទៈ របស់ខ្លួន។

២. មាតុភាព និង កុមារភាព មានសិទ្ធិ ទទួលជំនួយ និងការថែទាំពិសេស។ កុមារគ្រប់ រូប ទោះកើត ពីឪពុកម្ដាយមានខាន់ស្លា ឬ ឥតខាន់ស្លាក្ដី ត្រូវបានទទួលការកាពារខាងសង្គមកិច្ច ដូចគ្នា។

មាត្រា២៦

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ទទួលបានការអប់រំ។ ការអប់រំ ត្រូវឥតបង់ថ្លៃ យ៉ាងហោច ណាស់ សម្រាប់ការអប់រំបឋមសិក្សា និង អប់រំមូលដ្ឋាន។ ការអប់រំបឋមសិក្សា គឺជាកាតព្វកិច្ច។ ការអប់រំខាងបច្ចេកទេស និង វិជ្ជាជីវះ ត្រូវ រៀបចំអោយមានជាទូទៅ។ ការអប់រំឧត្ដមសិក្សា ត្រូវបើកអោយចូលរៀន ស្មើភាពគ្នា ដោយឈរលើមូលដ្ឋាន សមត្ថភាព។

២. ការអប់រំ ត្រូវសំដៅទៅរកការរើកលូតលាស់ពេញលេញ នៃបុគ្គលិក លក្ខណះ របស់ មនុស្ស និង ការពង្រឹងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និង សេរីភាព មូលដ្ឍាន ការអប់រំ នេះ ត្រូលើកកំពស់ ការយល់ដឹង ការអត់ឳនអធ្យាស្រយ័គ្នា និោង មិត្តភាព រវាង ប្រជាជាតិ និង ក្រុម ជូជសាសន៏ ឬ ក្រុម សាសនាទាំងអស់ ព្រមទាំង ការអភិវឌ្ឃន៏ សកម្មភាពរបស់ សហប្រជាជាតិ ក្នុង ការថែរក្សា សន្ដិភាព។ ៣. មាតាបិតា មានសិទ្ធិ ជាអាទិភាព ក្នុងការជ្រើសរើស ប្រភេទ នៃការ អប់រំសម្រាប់បុត្រធីតារបស់ខ្លួន។

មាត្រា២៧

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិចូលរួមដោយសេរី ក្នុងជីវភាព វប្បធម៌ របស់សហគមន៏ អាស្រយ័ផល សិល្បះ និង ចូលរួមចំណែកក្នុងវឌ្ឍនភាព វិទ្យាសាស្រ្ដ និង ក្នុង ផលប្រយោជន៏ ដែលបានមកពីវឌ្ឍនភាពនេះ។

២. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិទទួលការការពារផលប្រយោជន៍ខាងសីលធម៌ និងសម្ភារៈ ដែលបានមកពីផលិតកម្មខាងវិទ្យាសាស្ត្រ និងអក្សរសាស្រ្តឬ សិល្បៈ ដែលជាស្នាដៃរបស់ខ្លួន។

មាត្រា២៨

មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិទទួលបាននូវសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គមនិងអន្តរជាតិ ដែលធ្វើ អោយសិទ្ធិ និង សេរីភាព ចែងក្នុងសេចក្តីប្រកាសនេះ អាចសំរេចបានដោយពេញលេញ។

មាត្រា២៩

១.មនុស្សគ្រប់រូបមានករណីកិច្ចចំពោះសហកមន៍ ដែលជាកន្លែងតែមួយគត់ ដែល អាច បង្កើតបានការរីកចម្រើនដោយសេរី និងពេញបរិបូរណ៍នូវបុគ្គលិកលណះរបស់ខ្លួន ។ ២.ក្នុងការប្រើប្រាស់សិទ្ធិនិងសេរីភាពរបស់ខ្លួន មនុស្សគ្រប់រូប ត្រូវស្ថិតនៅត្រឹមតែ កំរិត ព្រំ ដែនដែលច្បាប់បានកំណត់សំរាប់ការទទួលស្គាល់ និងការគោរពសិទ្ធិ និងសេរីភាព របស់អ្នកដ៏ទៃ និងបំពេញសេចក្តីត្រូវការយ៉ាងត្រឹមត្រូវខាងសីលធម៌ សណ្តាប់ធ្នាប់សាធា រណះ និងសុខុមាលភាពទូទៅ នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យតែប៉ុណ្ណោះ ។ ៣.តែយ៉ាងណាក៏ដោយ សិទ្ធិនិងសេរីភាពទាំងនេះ មិនអាចយកទៅប្រើផ្ទុយនិង គោលបំណងនិងគោលការទាំងឡាយរបស់សហប្រជាជាតិឡើយ ។

មាត្រា៣០

គ្មានបទបញ្ញាតិណាមួយនៃសេចក្តីប្រកាសនេះ អាចត្រូចបានបកស្រាយតម្រូវថា រដ្ឋណាមួយ ក្រុមណាមួយ ឬបុគ្គលណាម្នាក់ មានសិទ្ធិបែបណាមួយធ្វើ ក្នុង ការធ្វើ សកម្មភាព ឬ ការប្រព្រឹតអំពើអ្វីមួយ ដែលសំដៅទៅបំផ្លិចបំផ្លាញ នូវសិទ្ធិ និង សេរីភាព ទាំងឡាយ ដែលមានចែង នៅក្នុង សេចក្ដីប្រកាស នេះឡើយ។

Universal Declaration of Human Rights in Khmer in PDF

Preamble

Whereas recognition of the inherent dignity and of the equal and inalienable rights of all members of the human family is the foundation of freedom, justice and peace in the world,

Whereas disregard and contempt for human rights have resulted in barbarous acts which have outraged the conscience of mankind, and the advent of a world in which human beings shall enjoy freedom of speech and belief and freedom from fear and want has been proclaimed as the highest aspiration of the common people,

Continue reading Human Rights Day of 10 December 2018

គំរប់ពេលមួយឆ្នាំនៃការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិទាំងបំពាន

សេចក្តីថ្លែងការណ៍

Public Statement on the Dissolution of CNRP 16 November 2018គំរប់ពេលមួយឆ្នាំនៃការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិទាំងបំពាន

សូមគោរពបងប្អូនជនរួមជាតិទាំងអស់ជាទីស្រឡាញ់រាប់អាន!

‌            ថ្ងៃនេះទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ ជាគំរប់ពេលមួយឆ្នាំដែលតុលាការកំពូលនៃព្រះរាជា ណាចក្រកម្ពុជាបានសម្រេចចិត្តរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិជាគណបក្សជំទាស់តែមួយគត់ ក្នុងរបបប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សដែលចាប់កំណើតតាំងពីឆ្នាំ១៩៩១ដោយអ៊ុនតាក់។

ការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនេះគឺជាកំហុសដ៏ធំរបស់ប្រព័ន្ធតុលាការកម្ពុជាជាពិសេសតុលាការកំពូលដែលបានសំអាងទៅលើច្បាប់ថ្មីវិសោធនកម្មដោយលើកដៃពីសមាជិកតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រជាជនទាំងស្រុងកាលពីខែកុម្ភៈឆ្នាំង២០១៧។ ច្បាប់ដែលធ្វើវិសោធនកម្មដោយឯកបក្សនេះមានចែងអំពីបុគ្គលថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សនយោបាយដែលប្រព្រឹត្តបទល្មើសអាជ្ញាកម្ម អាចឈានដល់រំលាយគណបក្សដែលបុគ្គលនោះគ្រប់គ្រងចោល។

ប្រការនេះបានបង្ខំចិត្តអោយលោកសម-រង្ស៊ី ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិលាលែងចេញ ពីតំណែងប្រធានគណបក្សក្នុងន័យដើម្បីរក្សាគណបក្សអោយមានជីវិតបន្តពីព្រោះតុលាការខ្មែរបានបង្កើតបទចោទប្រកាន់ជាច្រើនជាពិសេសបទបរិហារកេរ្តិ៍ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកំរិតបទឧក្រិដ្ឋដល់លោកសម-រង្ស៊ី។

ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរបានបុកចូលផ្ទះលោកកឹម-សុខាទាំងកណ្តាលយប់អាធ្រាតដើម្បីចាប់លោក យកទៅឃុំឃាំងក្នុងគុកត្រពាំងផ្លុងក្នុងទោសក្បត់ជាតិចោទប្រកាន់ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយលោកហ៊ុន-សែន។ ការចាប់នេះគឺជាការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នដើម្បីស៊ើបអង្កេតស្វែងរកភស្តុតាង។ ហើយមកដល់ថ្ងៃនេះចៅក្រមស៊ើបអង្កេតមិនទាន់កាត់ក្តីសម្រេចចិត្តដាក់បន្ទុកលើ លោកកឹម-សុខានៅឡើយទេ។

ដូច្នេះតុលាការកំពូលគ្មានតឹកតាងណាឬអំណាស់អំណាងផ្លូវច្បាប់ណាដែលអាចរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិបានឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀតចៅក្រមស៊ើបសួរក៏គ្មានច្បាប់ណាអនុញ្ញាតអោយលោកបន្តឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នយូររហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះដែរ។

គណៈកម្មាធិការដើម្បីសិទ្ធិបោះឆ្នោតរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសសូមអំពាវនាវដល់ សហគមអន្តរជាតិនិងលោកហ៊ុន-សែន ត្រូវពិចារណាដកលោកឌិត-មន្ទីដែលជាប្រធានតុលាការកំពូលចេញពីតំណែង ក្នុងការដែលលោកសម្រេចរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដោយខ្វះ មូលដ្នានច្បាប់ និងធ្វើឡើងដោយអគតិភាព រំលោភអំណាច និងអសីលធម៌។ ដូចគ្នាដែរ ត្រូវដកលោកគី-ប្ញទ្ធីដែលជាចៅក្រមស៊ើបសួរករណីលោកកឹម-សុខាក្នុងការដែលលោកអសមត្ថភាពក្នុងការបំពេញការងារដោយបន្តឃុំខ្លួនលោកកឹម-សុខាមកអស់រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំមកនេះ។

ធ្វើនៅកាណាដា ថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨

Public Statement on the Dissolution of CNRP 16 November 2018 in pdf file

រដ្ឋាភិបាល​កំណត់​យក​ថ្ងៃ​ទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ សម្រាប់​បោះឆ្នោត​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជធានី​ខេត្ត

រដ្ឋាភិបាលកំណត់យកថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ សម្រាប់បោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សារាជធានីខេត្ត


រូបឯកសារ៖ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់មួយរូបបង្ហាញលិខិតស្នាមរបស់លោកដល់មន្ត្រីបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាមួយកន្លែងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៨។ (អូន ឆេងប៉រ/VOA)
រូបឯកសារ៖ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់មួយរូបបង្ហាញលិខិតស្នាមរបស់លោកដល់មន្ត្រីបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភាមួយកន្លែងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៨។ (អូន ឆេងប៉រ/VOA)

លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន នៅសប្តាហ៍នេះបានចេញសេចក្តីសម្រេចមួយដោយកំណត់យកថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា នៅឆ្នាំខាងមុខ ដើម្បីបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក និងខណ្ឌ។

រដ្ឋាភិបាលកំណត់យកថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ ជាកាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក និងខណ្ឌ ខណៈមន្រ្តីបក្សប្រឆាំងអះអាងថា ការបោះឆ្នោតនោះ ជាការបោះឆ្នោត «លេងសើច និងក្លែងក្លាយ» ក្រោយកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសដែលដឹកនាំដោយបក្សតែមួយនោះ។សេចក្តីសម្រេចចេញដោយលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៨ បានបញ្ជាក់ឲ្យដឹងក្នុងន័យដើមថា៖«ត្រូវបានកំណត់យកថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ ជាកាលបរិច្ឆេទនៃការបោះឆ្នោតលើកទី៣ ដើម្បីជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុមប្រឹក្សាក្រុង ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក និងក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌ»។

លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ប្រាប់ VOA នារសៀលថ្ងៃសុក្រនេះថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក និងខណ្ឌ នឹងធ្វើឡើងជាអសកល ពោលមិនមានការចូលរួមដោយផ្ទាល់ពីប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ គឺមានតែការបោះឆ្នោតពីសំណាក់សមាជិកក្រុមប្រឹក្សានៅទូទាំងប្រទេសតែប៉ុណ្ណោះ។

លោកបានបញ្ជាក់ពីផលប្រយោជន៍នៃការបោះឆ្នោតនេះយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ដូចដែលបានអនុវត្តកន្លងមក ក្រុមប្រឹក្សាគឺជាក្រុមចាស់ទុំនៃការងារដឹកនាំរបស់រចនាសម្ព័ន្ធខេត្ត ហើយការអនុវត្តផ្ទាល់គឺមានឋានានុក្រមរបស់អភិបាលរាជធានី ឬក៏ខេត្ត។ ក្រុមប្រឹក្សានេះគឺជាក្រុមដែលផ្តល់យោបល់ ក្រុមដែលពិនិត្យទៅលើទិដ្ឋភាពរួម ដើម្បីផ្តល់ឲ្យមានការរីកចម្រើនសម្រាប់ខេត្តនីមួយៗ»។

នៅក្នុងការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានឈ្នះអាសនៈទាំង១២៥ ខណៈទទួលបានសំឡេងគាំទ្រជាង៤,៨លានសំឡេងគឺស្មើនឹងប្រមាណ៧៦ភាគរយ។

ការឈ្នះឆ្នោតយ៉ាងភ្លូកទឹកភ្លូកដីរបស់គណបក្សកាន់អំណាច ដែលដឹកនាំប្រទេសរាប់សិបឆ្នាំមកហើយនោះ បានកើតឡើងបន្ទាប់ពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលមានអ្នកគាំទ្រជាង៤០ភាគរយនៅទូទាំងប្រទេសកាលពីការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ឆ្នាំ២០១៧ ត្រូវបានតុលាការរំលាយចោល។

ក្នុងការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ កាលពីឆ្នាំ២០១៧ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិទទួលបានសំឡេងគាំទ្ររហូតដល់ជិត៤៤ភាគរយ និងបានគ្រប់គ្រងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ជាង៥០០០ នៅទូទាំងប្រទេស។ យ៉ាងណាក្តី ក្រោយការរំលាយគណបក្សប្រឆាំង គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានប្រមូលយកអាសនៈរបស់បក្សប្រឆាំងស្ទើតែទាំងអស់ និងបានក្លាយជាគណបក្សដែលដឹកនាំប្រទេសដោយឯកបក្ស។

ទាំងគណបក្សប្រឆាំងដែលត្រូវបានរំលាយ និងស្ថាប័នអន្តរជាតិធំៗមួយចំនួន បានរិះគន់ការបោះឆ្នោតនោះ ថាធ្វើឡើងដោយមិនស្របតាមច្បាប់។

អ្នកស្រី មូរ សុខហួរ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលជាគណបក្សត្រូវបានតុលាការកំពូលកម្ពុជារំលាយចោលទៅតាមការស្នើរបស់រដ្ឋាភិបាល ប្រាប់ VOA ថា ការបោះឆ្នោតដែលមិនមានការចូលរួមពីគណបក្សប្រឆាំង និងមិនមានការប្រកួតប្រជែងដោយស្មើភាពគ្នានោះ គឺជាការបោះឆ្នោតក្លែងក្លាយ និងលេងសើច ហើយមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីឆន្ទៈរបស់ម្ចាស់ឆ្នោតនោះឡើយ។

អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា៖ «ការបើឆ្នោតលេងសើច និងជាការបោះឆ្នោតក្លែងក្លាយ ដែលលទ្ធផលនេះមិនមែនជាលទ្ធផលសម្រាប់កសាងប្រទេសជាតិ។ ជាលទ្ធផលសម្រាប់ជួយកាន់ដាវដល់គណបក្សប្រជាជន មន្រ្តីពីគណបក្សប្រជាជន ឯកបក្សដោយខ្លួនឯង ហើយអ្នកដែលខាតគឺប្រទេសជាតិយើង»។

ក្រោយការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតធំៗចំនួនពីរដែលមិនរណបនឹងរដ្ឋាភិបាល គឺអង្គការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតខុមហ្វ្រែល (Comfrel) និងនិចហ្វិច (Nicfec) ប្រកាសមិនចូលរួមសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត ដោយពួកគេលើកឡើងថា ការបោះឆ្នោតនោះធ្វើឡើងដោយមិនត្រឹមត្រូវ និងមិនមានតម្លាភាព។

លោក កន សាវាង្ស មន្ត្រីអង្កេតការបោះឆ្នោតរបស់អង្គការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោត (Comfrel) មានប្រសាសន៍ថា ក្រោយការប្រមូលយកអាសនៈក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់របស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិទាំងជាង៥០០០ ព្រមទាំងលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតជាបន្តបន្ទាប់កន្លងមក ដោយមិនមានវត្តមានគណបក្សប្រឆាំង លោកថា លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានីខាងមុខនេះ នឹងត្រូវធ្លាក់លើគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាតែមួយដដែល។

លោកបន្ថែមថា តាមគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គណបក្សតែមួយដឹកនាំប្រទេស នឹងមិនអាចធ្វើឲ្យមានការជជែកស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងគណនេយ្យភាពនោះទេ។

Continue reading រដ្ឋាភិបាល​កំណត់​យក​ថ្ងៃ​ទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ សម្រាប់​បោះឆ្នោត​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជធានី​ខេត្ត