Admin avatar
Full name:
Nickname:
Admin
Website:
Description:

Posts by Admin

Cambodia and Thailand Elections: Overseas Voters, Election Body, Voters Turnouts, Challenges ahead

ប្រទេសថៃ ការបោះឆ្នោតជាតិជ្រេីសរេីសនាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃស្អែក ទី៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។ ការបោះឆ្នោតនេះមានការប្រកួតប្រជែងដ៏ខ្លាំងក្លារវាងគណបក្សកំណែទម្រង់ និងគណបក្សអភិរក្សនិយម រួមជាមួយនឹងការធ្វើប្រជាមតិជាតិថាតើត្រូវព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីឬអត់។

ការត្រៀមខ្លួន និងភស្តុភារកម្ម

  • ភស្តុភារកម្មដ៏ធំ៖ គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតកំពុងសម្របសម្រួលចលនាសន្លឹកឆ្នោតរាប់សិបលានសន្លឹកក្នុងមួយថ្ងៃ ដោយមានការគាំទ្រពីបណ្តាញសន្តិសុខខ្ពស់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹង ប៉ូលីសភូមិន្ទថៃ និង ប្រៃសណីយ៍ថៃ ។
  • វិធានការសន្តិសុខ៖ ស្ថានីយបោះឆ្នោតនឹងបើកនៅម៉ោង ៨:០០ ព្រឹក និងបិទនៅម៉ោង ៥:០០ ល្ងាច (ម៉ោងក្នុងស្រុក) ដោយមានប្រព័ន្ធរាយការណ៍ឌីជីថលដើម្បីធានាបាននូវលទ្ធផលរហ័ស និងត្រឹមត្រូវ។
  • ភាពជោគជ័យនៃការបោះឆ្នោតបឋមមុន៖ ការបោះឆ្នោតបឋមមុនដែលបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 1 ខែកុម្ភៈ បានឃើញអ្នកចូលរួមបោះឆ្នោតប្រមាណ 87% នៅទីក្រុងបាងកក ដែលបង្ហាញពីការត្រៀមខ្លួន និងការចូលរួមខ្ពស់។
  • ការហាមឃាត់ការលក់គ្រឿងស្រវឹង៖ ការហាមឃាត់ការលក់គ្រឿងស្រវឹងទូទាំងប្រទេសរយៈពេល 24 ម៉ោងចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃនេះ ទី 7 ខែកុម្ភៈ វេលាម៉ោង 6:00 ល្ងាច ហើយមានរយៈពេលរហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃថ្ងៃបោះឆ្នោត ដើម្បីការពារការទិញសន្លឹកឆ្នោត។ 

ការរំពឹងទុកនៃចំនួនអ្នកចេញទៅបោះឆ្នោត

  • ការព្យាករណ៍ជិតដល់កម្រិតកំណត់ត្រា៖ ការស្ទង់មតិថ្មីៗនេះព្យាករណ៍ថាចំនួនអ្នកចូលរួមបោះឆ្នោតនឹងជិតដល់ 75% ដែលបានឃើញនៅឆ្នាំ 2023 ដោយគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតបានកំណត់គោលដៅជាផ្លូវការថានឹង មានអ្នកចូលរួម 83% ។
  • យុវជន និងឥទ្ធិពលឌីជីថល៖ មានអ្នកបោះឆ្នោតលើកដំបូងប្រមាណ ៣,៤ លាននាក់មានសិទ្ធិបោះឆ្នោត ហើយ ៤១% នៃប្រជាពលរដ្ឋ ឥឡូវនេះតាមដានការវិវត្តន៍នយោបាយជាចម្បងតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម។
  • ការលើកទឹកចិត្ត៖ ចំនួនអ្នកចេញទៅបោះឆ្នោតខ្ពស់ត្រូវបានជំរុញដោយការថប់បារម្ភផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច – ៤៨% នៃប្រជាជនថៃលើកឡើងពីសេដ្ឋកិច្ចជាក្តីបារម្ភចម្បងរបស់ពួកគេ – និងបំណងប្រាថ្នាចង់បានស្ថិរភាពនយោបាយបន្ទាប់ពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីបីរូបក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ។ 

បញ្ហាប្រឈម និងការប្រៀបធៀបប្រទេសកម្ពុជា

ការបោះឆ្នោតនេះធ្វើឡើងក្នុងចំណោមបញ្ហាប្រឈមសន្តិសុខក្នុងតំបន់ដ៏សំខាន់មួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹង 

ប្រទេសកម្ពុជា ។

បញ្ហាប្រឈម ប្រទេសថៃ (២០២៦)កម្ពុជា (បរិបទ)
ភាពតានតឹងព្រំដែនការប៉ះទង្គិចគ្នាដ៏ខ្លាំងក្លាថ្មីៗនេះបានបង្កើនអារម្មណ៍ជាតិនិយម ដែលអាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់គណបក្សអភិរក្សនិយមដូចជាគណបក្សភូមិចៃថៃ។ក្តីបារម្ភជាតិខ្ពស់; 71% នៃប្រជាជនកម្ពុជាលើកឡើងពីសន្តិសុខជាបញ្ហាចម្បងរបស់ពួកគេបើប្រៀបធៀបទៅនឹង 13% នៃប្រជាជនថៃ។
បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចកំពុង​តស៊ូ​ជាមួយ​នឹង​កំណើន​ខ្សោយ (១,៥–១,៧%) បំណុល​គ្រួសារ​ខ្ពស់ និង​ទេសចរណ៍​ធ្លាក់ចុះ។ជាទូទៅមានសុទិដ្ឋិនិយមជាងអំពីសេដ្ឋកិច្ច ទោះបីជាទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីជម្លោះពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីក៏ដោយ។
ភាពផុយស្រួយខាងនយោបាយហានិភ័យនៃ «អន្តរាគមន៍ពីស្ថាប័ន» ក្រោយការបោះឆ្នោត និងសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការ ដែលអាចរំលាយគណបក្សដែលឈ្នះឆ្នោត។ត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយប្រព័ន្ធគណបក្សដែលមានឥទ្ធិពលយូរអង្វែង ជាមួយនឹងការផ្លាស់ប្តូរថ្នាក់ដឹកនាំតិចជាងបើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រទេសថៃ។
ទំនុកចិត្តស្ថាប័នទំនុកចិត្តនៅតែផុយស្រួយដោយសារតែប្រវត្តិនៃរដ្ឋប្រហារ និងការរំលាយគណបក្ស។ អ្នកបោះឆ្នោតស្វែងរក “ការកំណត់ឡើងវិញនូវស្ថាប័នជាតិ”។ស្ថិរភាពនយោបាយមានកម្រិតមិនទៀងទាត់ ប៉ុន្តែជារឿយៗត្រូវបានសន្មតថាបណ្តាលមកពីលំហប្រជាធិបតេយ្យដែលមានការរឹតត្បិតជាងខ្លាំង។

បោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេស

ប្រទេសថៃនៅ ថ្ងៃទី 8 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2026 ការបោះឆ្នោតសកល និងការធ្វើប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានបញ្ចប់ដោយការចូលរួមកំរិតបំបែកកំណត់ត្រា ខណៈពេលដែលកម្ពុជានៅតែជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសក្នុងតំបន់មួយចំនួនតូច ដែល មិនអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនបោះឆ្នោតពីបរទេស ។

ប្រទេសថៃ៖ ចំណុចសំខាន់ៗនៃការបោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេសឆ្នាំ ២០២៦ប្រជាពលរដ្ឋថៃដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសចំនួន ១៣៥ បានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត និងការធ្វើប្រជាមតិតាមរយៈការិយាល័យបោះឆ្នោត សន្លឹកឆ្នោតតាមប្រៃសណីយ៍ និងអង្គភាពចល័ត។

  • ស្ថិតិអ្នកចូលរួម៖
    • ការបោះឆ្នោត៖ ក្នុងចំណោម អ្នកបោះឆ្នោតដែលបានចុះឈ្មោះនៅក្រៅប្រទេស ចំនួន 139,810 នាក់ មានអ្នកបោះឆ្នោត ចំនួន 122,674 នាក់ បានបោះឆ្នោត ដោយសម្រេចបានអត្រាអ្នកចេញទៅបោះឆ្នោតខ្ពស់ 87.74% ។
    • ការធ្វើប្រជាមតិ៖ សន្លឹកឆ្នោត សរុបចំនួន ៩៥,៩៧៥ ត្រូវបានទទួលពីពលរដ្ឋថៃនៅបរទេសទាក់ទងនឹងសេចក្តីព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី។
  • ប្រទេស​ដែល​ចូល​រួម​ចំណែក​ច្រើន​បំផុត៖
    1. អូស្ត្រាលី៖ នាំមុខគេ ដោយមាន អ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ចំនួន ២៦,៤៦៣ នាក់ ។
    2. សហរដ្ឋអាមេរិក៖ បន្ទាប់មកមាន អ្នកចុះឈ្មោះ ចំនួន ១៧,៤១១ នាក់ ។
    3. ប្រទេសជប៉ុន៖ មាន អ្នកចុះឈ្មោះ ចំនួន ១១.៥០៥ នាក់ ។
    4. ចក្រភពអង់គ្លេស៖ មាន អ្នកចុះឈ្មោះចំនួន ៨.៦៣២ នាក់ ។
    5. ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់៖ មាន អ្នកចុះឈ្មោះចំនួន ៨.៦១៣ នាក់ ។
  • ភស្តុភារ៖ សន្លឹកឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេសទាំងអស់បានមកដល់ប្រទេសថៃដោយជោគជ័យតាមរយៈថង់ការទូត ហើយត្រូវបានចែកចាយទៅកាន់មណ្ឌលបោះឆ្នោតរៀងៗខ្លួនសម្រាប់ការរាប់នៅថ្ងៃបោះឆ្នោត។
  • ជនជាតិថៃនៅកម្ពុជា៖ ជនជាតិថៃប្រមាណពីរបីរយនាក់ដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតនៅ ស្ថានទូតថៃប្រចាំនៅភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី ២៥ ខែមករា។ ទោះបីជាមានភាពតានតឹងព្រំដែនថ្មីៗនេះក៏ដោយ ដំណើរការនេះត្រូវបានធានាដោយការផ្ញើសន្លឹកឆ្នោតត្រឡប់ទៅប្រទេសថៃវិញ ដើម្បីជៀសវាងផលវិបាកព្រំដែនគោក។ 

កម្ពុជា៖ គោលនយោបាយបោះឆ្នោតមិនដូចប្រទេសថៃទេ ប្រទេសកម្ពុជាមិនមានក្របខ័ណ្ឌច្បាប់សម្រាប់ការបោះឆ្នោតនៅក្រៅប្រទេស ឬការបោះឆ្នោតអវត្តមាននោះទេ។

  • ការបោះឆ្នោតក្នុងស្រុកជាកាតព្វកិច្ច៖ ប្រជាជនកម្ពុជាដែលរស់នៅ ឬធ្វើការនៅបរទេស (ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសថៃ កូរ៉េខាងត្បូង និងជប៉ុន) ត្រូវតែត្រឡប់ទៅភូមិកំណើតរបស់ពួកគេវិញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីចុះឈ្មោះ និងបោះឆ្នោត។
  • ផលប៉ះពាល់៖ គោលនយោបាយនេះជារឿយៗបណ្តាលឱ្យអត្រាចូលរួមទាបសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជារាប់លាននាក់ដែលកំពុងធ្វើការនៅក្រៅប្រទេសដោយសារតែការចំណាយ និងពេលវេលាខ្ពស់ដែលត្រូវការសម្រាប់ការធ្វើដំណើរ។ 

ខណៈពេលដែលស្ថាប័នទាំងពីរមានឯករាជ្យជាផ្លូវការ ពួកវាមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងសមាសភាព អំណាច និងឥទ្ធិពលនយោបាយបច្ចុប្បន្ន។

ការប្រៀបធៀបស្ថាប័ន

លក្ខណៈពិសេស គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតថៃ (ECT)គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតកម្ពុជា (គ.ជ.ប.)
សមាសភាពស្នងការ ៧ រូប (កើនឡើងពី ៥ រូប) ត្រូវបានតែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រ តាមយោបល់របស់ ព្រឹទ្ធសភា ។សមាជិក ៩ រូប ៖ តាមប្រពៃណី ៤ រូបមកពីគណបក្សកាន់អំណាច ៤ រូបមកពីគណបក្សប្រឆាំង និង ១ រូបជាសមាជិក «អព្យាក្រឹត»។
បរិបទបច្ចុប្បន្នបានគ្រប់គ្រងការបោះឆ្នោតមុនកាលកំណត់នៅ ថ្ងៃទី ៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ និងការធ្វើប្រជាមតិជាតិក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ការរៀបចំសម្រាប់ការបោះឆ្នោតសកលលើកក្រោយ (២០២៧/២០២៨) បន្ទាប់ពីលទ្ធផល «រដ្ឋឯកបក្ស» ឆ្នាំ ២០២៣។
អំណាចសំខាន់ៗអាចដកសិទ្ធិបេក្ខជន បញ្ជាឱ្យរាប់សន្លឹកឆ្នោតឡើងវិញ និងស្នើឱ្យ រំលាយគណបក្សនយោបាយ ទៅតុលាការធម្មនុញ្ញ។គ្រប់គ្រងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត និងការរាប់សន្លឹកឆ្នោត; ត្រូវបានរិះគន់ចំពោះច្បាប់ចុះឈ្មោះដ៏តឹងរ៉ឹងដែលអាចដកចេញគណបក្សប្រឆាំង។
ឯករាជ្យភាពឯករាជ្យជាផ្លូវការ ប៉ុន្តែត្រូវបានរិះគន់ចំពោះ “ការចាប់ប្រកៀកស្ថាប័ន” ដោយឥស្សរជនអភិរក្សនិយម និងយោធា។តស៊ូដើម្បី ឯករាជ្យភាព ជាក់ស្តែង ដោយសារតែឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពី គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា (CPP) ដែលកំពុងកាន់អំណាច ។

ភាពខុសគ្នាសំខាន់ៗនៅក្នុងកាលះទេសះឆ្នាំ ២០២៦

  • តួនាទីតុលាការរបស់ប្រទេសថៃ៖ ECT ដើរតួជាច្រកផ្លូវសម្រាប់អន្តរាគមន៍តុលាការ។ មុនការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី ៨ ខែកុម្ភៈ ECT និងតុលាការកំពូល បានដកសិទ្ធិបេក្ខជនរាប់សិបនាក់ ដោយព្រមានអ្នកបោះឆ្នោតថា សន្លឹកឆ្នោតសម្រាប់បុគ្គលទាំងនេះនឹងត្រូវបានចាត់ទុកថា “ខូច”។
  • ការក្តាប់អំណាចនីតិបញ្ញត្តិរបស់កម្ពុជា៖ គ.ជ.ប បានប្រឈមមុខនឹងការរិះគន់ចំពោះ “ទំហំធំធេង” នៃភាពខុសគ្នាពីប្រទេសថៃ ជាកន្លែងដែលគណបក្សកំពុងកាន់អំណាច (ដូចជាគណបក្សប្រជាជន) នៅតែមានការប្រកួតប្រជែងទោះបីជាមានឧបសគ្គខាងស្ថាប័នក៏ដោយ។ ជាការពិត គ.ជ.ប បានត្រួតពិនិត្យការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២៣ ដែលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដែលកំពុងកាន់អំណាចបានឈ្នះ ១២០ ក្នុងចំណោម ១២៥ អាសនៈ បន្ទាប់ពីគណបក្សប្រឆាំងសំខាន់ត្រូវបានហាមឃាត់។
  • ការគ្រប់គ្រងប្រជាមតិ៖ បញ្ហាប្រឈមតែមួយគត់សម្រាប់ ECT របស់ថៃ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ គឺការគ្រប់គ្រង ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតទ្វេ សម្រាប់ទាំងសភាតំណាងរាស្ត្រដែលមានអាសនៈ ៥០០ និងការធ្វើប្រជាមតិលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី។
  • ការផ្តោតសំខាន់លើសន្តិសុខ៖ ខណៈពេលដែល ECT របស់ថៃកំពុងសម្របសម្រួលជាមួយយោធាដើម្បីធានាការបោះឆ្នោតនៅតាម ខេត្តជាប់ព្រំដែន ក្នុងពេលមានជម្លោះជាមួយកម្ពុជា គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (NEC) របស់កម្ពុជាកំពុងផ្តោតលើការបង្រួបបង្រួមផ្ទៃក្នុង និង “ការផ្លាស់ប្តូរជំនាន់” ក្នុងភាពជាអ្នកដឹកនាំ។ 

Thailand’s general election is scheduled for tomorrow, February 8, 2026. The election features a high-stakes competition between reformist and conservative parties, alongside a national referendum on whether to draft a new constitution. 

Preparedness and Logistics

  • Massive Logistics: The Election Commission is coordinating the movement of tens of millions of ballots in a single day, supported by a high-security network involving the Royal Thai Police and Thailand Post.
  • Security Measures: Polling stations will open at 8:00 AM and close at 5:00 PM (local time), with digital reporting systems in place to ensure fast, accurate results.
  • Advance Voting Success: Early voting held on February 1 saw a turnout of approximately 87% in Bangkok, suggesting high readiness and engagement.
  • Alcohol Ban: A 24-hour nationwide ban on alcohol sales begins today, February 7, at 6:00 PM and lasts until the end of election day to prevent vote-buying. 

Voter Turnout Expectations

  • Near-Record Projections: Recent surveys predict a turnout close to the 75% seen in 2023, with the Election Commission officially targeting 83% participation.
  • Youth & Digital Influence: Approximately 3.4 million first-time voters are eligible, and 41% of citizens now follow political developments primarily through social media.
  • Motivations: High turnout is driven by economic anxiety—48% of Thais cite the economy as their top concern—and a desire for political stability after three prime ministers in two years. 

Challenges & Cambodia Comparison

The election takes place amidst a significant regional security challenge involving Cambodia

Challenge Thailand (2026)Cambodia (Context)
Border TensionsRecent fierce clashes have surged nationalist sentiment, which may benefit conservative parties like Bhumjaithai.High national concern; 71% of Cambodians cite security as their top issue vs. 13% of Thais.
Economic IssuesGrappling with weak growth (1.5–1.7%), high household debt, and sluggish tourism.Generally more optimistic about the economy, though heavily influenced by bilateral trade disputes.
Political FragilityRisk of post-election “institutional intervention” and court rulings that could dismantle winning parties.Characterized by a long-standing dominant party system with less frequent leadership turnover compared to Thailand.
Institutional TrustTrust remains fragile due to a history of coups and party dissolutions; voters seek a “national reset”.Political stability is higher but often attributed to a more constrained democratic space.

Cambodia and Thailand Overseas Voters

Overseas voting for 

Thailand’s February 8, 2026, general election and constitutional referendum has concluded with record-breaking engagement, while Cambodia remains one of the few regional countries that does not allow its citizens to vote from abroad

Thailand: 2026 Overseas Voting Highlights

Thai citizens living in 135 countries participated in the election and referendum through polling stations, postal ballots, and mobile units. 

  • Turnout Statistics:
    • Election: Out of 139,810 registered overseas voters, 122,674 cast their ballots, achieving a high turnout of 87.74%.
    • Referendum: A total of 95,975 ballots were received from Thai citizens abroad regarding the draft of a new constitution.
  • Top Contributing Countries:
    1. Australia: Led with 26,463 registered voters.
    2. United States: Followed with 17,411 registrants.
    3. Japan: Recorded 11,505 registrants.
    4. United Kingdom: Accounted for 8,632 registrants.
    5. Germany: Accounted for 8,613 registrants.
  • Logistics: All overseas ballots have successfully arrived in Thailand via diplomatic pouches and have been distributed to their respective electoral districts for counting on election day.
  • Thais in Cambodia: Approximately a few hundred Thai nationals living in Cambodia were eligible to vote at the Royal Thai Embassy in Phnom Penh on January 25. Despite recent border tensions, the process was secured by flying ballots back to Thailand to avoid land-border complications. 

Cambodia: Voting Policies

Unlike Thailand, Cambodia does not have a legal framework for overseas or absentee voting. 

  • Mandatory Domestic Voting: Cambodians living or working abroad (notably in Thailand, South Korea, and Japan) must physically return to their home villages in Cambodia to register and cast their ballots.
  • Impact: This policy often results in lower participation rates for the millions of Cambodians working internationally due to the high cost and time required for travel. 

Cambodia National Election Committee vs. Thailand Election Commissioner

While both bodies are formally independent, they differ significantly in their composition, powers, and current political influence.

Institutional Comparison

Feature Election Commission of Thailand (ECT)Cambodia National Election Committee (NEC)
Composition7 commissioners (up from 5) appointed by the King on the advice of the Senate.9 members: Traditionally 4 from the ruling party, 4 from the opposition, and 1 “neutral” member.
Current ContextManaged the February 8, 2026, snap election and national referendum simultaneously.Preparing for the next general elections (2027/2028) following the 2023 “one-party state” outcome.
Key PowersCan disqualify candidates, order re-counts, and propose the dissolution of political parties to the Constitutional Court.Controls voter registration and ballot counting; criticized for strict registration rules that can exclude opposition.
IndependenceFormally independent but criticized for “institutional capture” by conservative elites and the military.Struggles with de facto independence due to heavy influence from the ruling Cambodian People’s Party (CPP).

Key Differences in the 2026 Landscape

  • Thailand’s Judicial Role: The ECT acts as a gateway for judicial intervention. Ahead of the Feb 8 vote, the ECT and Supreme Court disqualified dozens of candidates, warning voters that ballots for these individuals would be considered “spoiled”.
  • Cambodia’s Legislative Grip: The NEC has faced criticism for a “galaxy” of difference from Thailand, where ruling parties (like the People’s Party) remain competitive despite institutional hurdles. Actually, the NEC oversaw a 2023 election where the ruling CPP won 120 of 125 seats after the main opposition was barred.
  • Referendum Management: A unique challenge for the Thai ECT in 2026 is managing a dual-ballot system for both the 500-seat House of Representatives and a referendum on a new constitution.
  • Security Focus: While the Thai ECT is currently coordinating with the military to ensure polling in border provinces amid conflict with Cambodia, the Cambodian NEC is focused on internal consolidation and “generational change” in leadership. 

Thailand’s 2026 Election: A Turning Point?

ការបោះឆ្នោតសកលនៅប្រទេសថៃត្រូវបានគ្រោងទុកនៅថ្ងៃទី 8 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2026។ ការបោះឆ្នោតនេះកំពុងកើតឡើងរួមជាមួយនឹងការបោះឆ្នោតប្រជាមតិជាតិលើប្រធានបទថាតើត្រូវព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីឬអត់?

👉ស្ថាប័នបោះឆ្នោត និងកាលបរិច្ឆេទសំខាន់ៗ

គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតថៃ (ECT) គ្រប់គ្រងដំណើរការនេះ។

ថ្ងៃទី 1 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2026៖ ថ្ងៃបោះឆ្នោតជាមុនសម្រាប់អ្នកបោះឆ្នោតដែលបានចុះឈ្មោះនៅក្នុងប្រទេសថៃ និងនៅបរទេស។

ថ្ងៃទី 8 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2026៖ ថ្ងៃបោះឆ្នោតសំខាន់ (ម៉ោង 08:00–17:00 ICT)។

ថ្ងៃទី 9 ខែមេសា ឆ្នាំ 2026៖ ថ្ងៃផុតកំណត់សម្រាប់ ECT ប្រកាសលទ្ធផលផ្លូវការ។

👉អ្នកបោះឆ្នោតថៃនៅក្រៅប្រទេស

Thais Overseas: The Global Vote

ជនជាតិថៃប្រហែល 139,810 នាក់នៅក្នុង 135 ប្រទេសបានចុះឈ្មោះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតសកល ខណៈដែល 95,975 នាក់បានចុះឈ្មោះសម្រាប់ការបោះឆ្នោតប្រជាមតិ។

រយៈពេលបោះឆ្នោត៖ ថ្ងៃទី 19–30 ខែមករា ឆ្នាំ 2026។

-វិធីសាស្រ្ត៖ អាស្រ័យលើបេសកកម្ម ការបោះឆ្នោតត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្ទាល់នៅតាមស្ថានទូត/ស្ថានកុងស៊ុល តាមរយៈអង្គភាពចល័ត ឬតាមប្រៃសណីយ៍។

-ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត៖ សន្លឹកឆ្នោតបោះឆ្នោតត្រូវបានផ្ញើត្រឡប់ទៅប្រទេសថៃវិញ ដើម្បីរាប់នៅក្នុងមណ្ឌលបោះឆ្នោតក្នុងស្រុករបស់ពួកគេនៅថ្ងៃទី 8 ខែកុម្ភៈ។ សន្លឹកឆ្នោតប្រជាមតិត្រូវបានរាប់នៅក្រៅប្រទេសនៅបេសកកម្មចាប់ផ្តើមនៅម៉ោង 17:00 ម៉ោងនៅប្រទេសថៃនៅថ្ងៃបោះឆ្នោត។

👉ការបែងចែកមណ្ឌលបោះឆ្នោត

ប្រទេសថៃប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតស្របគ្នា (សមាជិកភាគច្រើនចម្រុះ) សម្រាប់សភាតំណាងរាស្រ្តដែលមាន 500 អាសនៈ។

អាសនៈមណ្ឌលបោះឆ្នោតចំនួន 400៖ ត្រូវបានជ្រើសរើសតាមរយៈ “ការបោះឆ្នោតដោយសំឡេងភាគច្រើនលើសលប់” នៅក្នុងមណ្ឌលបោះឆ្នោតដែលមានសមាជិកតែមួយ។

អាសនៈក្នុងបញ្ជីគណបក្សចំនួន 100៖ ត្រូវបានបែងចែកតាមរយៈតំណាងសមាមាត្រដោយផ្អែកលើសន្លឹកឆ្នោតទីពីរដាច់ដោយឡែក។

ការជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្ត្រី៖ ជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2014 ព្រឹទ្ធសភាដែលតែងតាំងដោយរបបយោធាលែងមានអំណាចបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្ត្រីទៀតហើយ។ មានតែសមាជិកសភាជាប់ឆ្នោតចំនួន 500 នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលនឹងជ្រើសរើសមេដឹកនាំ។

👉ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបរិបទនយោបាយ

ចាប់តាំងពីការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣មក ប្រទេសថៃបានឃើញការរំជើបរំជួលយ៉ាងសំខាន់៖

អ្នកឈ្នះឆ្នាំ២០២៣ ត្រូវបានរំលាយ៖ គណបក្សឆ្ពោះទៅមុខ (MFP) បានឈ្នះការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣ ប៉ុន្តែត្រូវបានរារាំងពីអំណាច ហើយនៅទីបំផុតត្រូវបានរំលាយនៅឆ្នាំ២០២៤។ វាបានកែទម្រង់ជាគណបក្សប្រជាជន។

ការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋាភិបាល៖ ប្រទេសថៃមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីបីរូបក្នុងរយៈពេលតិចជាងបីឆ្នាំ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្ន អនុទីន ឆានវីរៈគុល (គណបក្សភូមិចៃថៃ) បានអំពាវនាវឱ្យមានការបោះឆ្នោតភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីរដ្ឋបាលភឿថៃពីមុនបានដួលរលំដោយសារតែការសម្រេចរបស់តុលាការ។

👉លទ្ធផល និងនិន្នាការដែលអាចទស្សន៍ទាយបាន

ការស្ទង់មតិថ្មីៗនេះបង្ហាញពីការប្រណាំងប្រជែង “បីផ្លូវ” ដែលមានការប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ ដោយគ្មានគណបក្សណាមួយរំពឹងថានឹងទទួលបានភាគច្រើនដាច់ខាតចំនួន ២៥១ អាសនៈនោះទេ។

-មេដឹកនាំប្រជាប្រិយភាព៖ គណបក្សប្រជាជន (អ្នកកែទម្រង់) នាំមុខគេជានិច្ចក្នុងការគាំទ្រដ៏ពេញនិយម និងចំណូលចិត្តក្នុងបញ្ជីគណបក្ស (ប្រហែល ៣៤-៣៨%)។

-ភាពខ្លាំងនៃមណ្ឌលបោះឆ្នោត៖ គណបក្សភូមិចៃថៃ (គាំទ្រស្ថាប័ន) និងគណបក្សភឿថៃ (ប្រជានិយម) ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងទទួលបានលទ្ធផលល្អនៅក្នុងអាសនៈមណ្ឌលបោះឆ្នោត ដោយសារតែបណ្តាញក្នុងស្រុកដ៏ស៊ីជម្រៅ។

ការផ្តោតលើសម្ព័ន្ធភាព៖ អ្នកវិភាគព្យាករណ៍ថា ភូមិចៃថៃ អាចដើរតួជា “អ្នកបង្កើតស្តេច” ដែលអាចដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ទោះបីជាពួកគេមិនឈ្នះអាសនៈច្រើនបំផុតក៏ដោយ។

===

Thailand’s general election is scheduled for February 8, 2026. This election is occurring alongside a national referendum on whether to draft a new constitution.

👉Election Body & Key Dates

The Election Commission of Thailand (ECT) manages the process.

February 1, 2026: Advance voting day for registered voters in Thailand and overseas.

February 8, 2026: Main polling day (08:00–17:00 ICT).

April 9, 2026: Deadline for the ECT to announce official results.

👉Thais Overseas Voters

Approximately 139,810 Thais in 135 countries registered for the general election, while 95,975 registered for the referendum.

Voting Period: January 19–30, 2026.

Methods: Depending on the mission, voting is conducted in person at embassies/consulates, via mobile units, or by post.

Counting: Election ballots are sent back to Thailand to be counted in their home constituencies on February 8. Referendum ballots are counted abroad at missions starting at 17:00 Thai time on election day.

👉Constituency Allocation

Thailand uses a parallel voting system (mixed-member majoritarian) for the 500-seat House of Representatives.

400 Constituency Seats: Elected via “first-past-the-post” in single-member districts.

100 Party-List Seats: Allocated through proportional representation based on a second, separate ballot.

Prime Minister Selection: For the first time since 2014, the junta-appointed Senate no longer has the power to vote for the PM; only the 500 elected MPs will choose the leader.

👉History & Political Context

Since the 2023 election, Thailand has seen significant upheaval:

2023 Winner Dissolved: The Move Forward Party (MFP) won the 2023 election but was blocked from power and eventually dissolved in 2024. It reformed as the People’s Party.

Government Turnover: Thailand has had three prime ministers in less than three years. Current PM Anutin Charnvirakul (Bhumjaithai Party) called the snap election after the previous two Pheu Thai administrations collapsed due to court rulings.

👉Predictable Results & Trends

Recent polls indicate a highly competitive “three-way” race with no party expected to secure an outright 251-seat majority.

Popularity Leaders: The People’s Party (reformist) consistently leads in popular support and party-list preferences (approx. 34–38%).

Constituency Strength: The Bhumjaithai Party (pro-establishment) and Pheu Thai Party (populist) are expected to perform strongly in constituency seats due to deep local networks.

Coalition Focus: Analysts predict that Bhumjaithai may act as a “kingmaker,” potentially leading a coalition government even if they do not win the most seats

Source: google AI search


សញ្ញាសេដ្ឋកិច្ចចិនកំពុងជួបហានីយភ័យនិងការដួលរលំនៅទីបំផុត

សញ្ញាសេដ្ឋកិច្ចចិនកំពុងជួបហានីយភ័យនិងការដួលរលំនៅទីបំផុត៖


១. ចិនផលិតនាំចេញជាង១៩.40%នៃGDPសរុប ដែលកំលាំងទិញផ្ទៃក្នុងមិនអាចទប់ទល់បានទេពេលប្រឈមពន្ធពាណិជ្ជកម្មខ្ពស់ទៅអាមេរិកដូចសព្វថ្ងៃ ផលិតច្រេីនល្អ(more products) តែបេីលក់អត់ចេញវាក្លាយជាបន្ទុក(liabilities)


២. ប្រជាជនចិនមានផ្នត់គំនិតសន្សំដូចខ្មែរយេីងដែរ(saving more than spending) ដែលការណ៍នេះធ្វេីអោយសេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូលបាត់បង់នៅលំហូរសាច់ប្រាក់(liquidity) ទន្ទឹមនឹងខ្វះគោលនយោបាយអោយពលរដ្ឋចំណាយជាងសន្សំដូចជាប្រាក់ចូលនិវត្សន៍តិចតួចនិងមិនបានគ្រប់គ្នា(lack pension and retirement incentives) ផ្សាភាគហ៊ុន(stock market)ចិនមិនឡេីងសោះព្រោះពលរដ្ឋទិញភាគច្រេីនបែរប្រឹងទិញមាស-សន្សំប្រាក់សុទ្ធក្រោមខ្នេីយ-ឬទិញអចលនទ្រព្យ។ ផ្ទុយពីប្រទេសសេរីកាណាដាឬអាមេរិក #ផ្នត់គំនិត ប្រជាពលរដ្ឋមិនសន្សំទេគឺវិនិយោគច្រេីនទៅលេីផ្សាភាគហ៊ុនដែលអាចអោយក្រុមហ៊ុនបង្កេីតផលិតភាពពង្រីកសេដ្ឋកិច្ច និងពលរដ្ឋគ្រប់គ្នាមានជំនឿទីពឹងក្នុងចិត្តថាអាយុចូលនិវត្សន៍នឹងមានចំណូលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់រស់នៅប្រកបដោយភាពថ្លៃថ្នូរ។


៣. ស៊ី ជិងពិង ជាអ្នកកំណត់អត្រាល្បឿនសេដ្ឋកិច្ចរាល់ឆ្នាំតាមរយះកម្មវិធីសេដ្ឋកិច្ចប្រមូលផ្តុំ(state-enterprized economics) មិនមែនសេដ្ឋកិច្ចឯកជនូបនីយកម្ម(privatization economics)ទេ ដូចជារដ្ឋអនុមតិកម្ចីការប្រាក់ទាបព្រោះខ្លួនចង់កសាងផ្ទះអោយច្រេីន ផ្លូវថ្នល់ ផ្លូវរថភ្លេីង និងពង្រឹងខ្សែក្រវ៉ាត់មួយផ្លូវមួយ(BRI)អោយបានច្រេីនព្រមទាំងដាក់មនុស្សបក្សទៅអង្គុយជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលឃ្លាំមេីលដែលសព្វថ្ងៃចិនកំពុងជួយបប្រទះវិបត្តិផ្ទះលក់អត់ចេញ ករណីការប្រកាសក្ស័យទុនក្រុមហ៊ុនយក្សផ្នែកអចលនទ្រព្យដូចជា Evergrande Group, Country Garden, Kaisa Group និង Fantasica Holdings etc. ករណីរដ្ឋលស់យក(buying out) Evergrande គឺជាកំសោយទុនជាតិសម្រាប់ជួយកម្មវិធីផ្សេង ព្រមទាំងផ្លូវ រថភ្លេីង ខ្វះមនុស្សខាតបង់ចំណូលខ្ពស់។ ករណីBRIនៅក្រៅប្រទេសគឺជាអន្ទាក់បំណុល(debt traps)ដេីម្បីចិនមានឥទ្ធិពលទៅគ្រប់គ្រងគោលនយោបាយប្រទេសនោះៗនិងទៅចាត់ចែងសម្បត្តិធម្មជាតិឬអាចបណ្តោះនិងបញ្ជូនឧក្រិដ្ឋជនរបស់ខ្លួនករណីកម្ពុជាជាឧទាហរណ៍ស្រាប់។

ខាងក្រោមនេះជាការបង្ហាញលំអិតបន្ថែមដោយប្រព័ន្ធAI ៖
សូចនាករជាច្រើនបង្ហាញពីសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ប្រទេសចិន រួមទាំងបរិត្តផរណា ការចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ខ្សោយ វិស័យអចលនទ្រព្យដែលកំពុងជួបការលំបាក និងការព្រួយបារម្ភអំពីកម្រិតបំណុល។ កត្តាទាំងនេះ រួមជាមួយនឹងកម្លាំងពលកម្មធ្លាក់ចុះ និងការធ្លាក់ចុះនៃកំណើនផលិតភាព ធ្វើឱ្យមានការព្រួយបារម្ភអំពីសមត្ថភាពរបស់ប្រទេសនេះក្នុងការរក្សាគន្លងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន។

នេះជាការមើលលម្អិតបន្ថែមទៀតអំពីសញ្ញាដែលអាចកើតមាន៖
1. បរិត្តផរណា និងការចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ខ្សោយ៖
សម្ពាធបរិត្តផរណា៖
ប្រទេសចិនបាននិងកំពុងជួបប្រទះនឹងតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ ដោយអតិផរណាអ្នកប្រើប្រាស់ទាបជាងសូន្យក្នុងរយៈពេល 3 ខែកន្លងមកនេះ នេះបើយោងតាមក្រុមហ៊ុន Yahoo Finance ។

តម្រូវការក្នុងស្រុកធ្លាក់ចុះ៖
ការចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ខ្សោយ និងវិធីសាស្រ្តប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការចាយវាយប្រចាំថ្ងៃ គឺជាសញ្ញាបង្ហាញថាអ្នកប្រើប្រាស់មិនឈានជើងចូលប្រកបដោយថាមពលទេ បើទោះបីជាទំនិញកើនឡើង និងតម្លៃធ្លាក់ចុះក៏ដោយ។

ការប្រើប្រាស់តិច៖
សេដ្ឋកិច្ចចិនត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយការផលិតហួសកម្រិតយូរយារមកហេីយ និងការប្រើប្រាស់តិចជាប់ៗគ្នា យោងទស្សនាវដ្តី Forbes ។

2. បញ្ហាប្រឈមក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យ៖
ភាពតានតឹងដែលកំពុងបន្ត៖
វិស័យអចលនទ្រព្យនៅតែស្ថិតក្រោមភាពតានតឹង ដោយប៉ះពាល់ផ្ទាល់ទ្រព្យសម្បត្តិគ្រួសារ និងបំណងចង់បានរបស់ធំ។
វិបត្តិអចលនទ្រព្យ៖
វិបត្តិអចលនទ្រព្យបានកេីតកាន់តែខ្លាំងឡើង ដោយក្រុមហ៊ុនដូចជា Evergrande ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាលំហូរសាច់ប្រាក់ និងការទូទាត់ទ្រព្យសកម្ម នេះបើយោងតាម ​​Big Think ។
ការសាងសង់ច្រេីនហួសហេតុ៖
លទ្ធផល​នៃ​ការ​ពង្រីក​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​គឺ​ការ​សាងសង់​លើស​ចំណុះ​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយ​ប្រទេស​ចិន​មាន​សក្តានុពល​មាន​អាផាតមិន​ទំនេរ​គ្រប់គ្រាន់​សម្រាប់ជា​ផ្ទះ​ប្រជាជន​ទាំងមូល។

3. បញ្ហាបំណុល៖
បំណុលរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុកខ្ពស់៖
បំណុលរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងរដ្ឋបាលតំបន់នៅតែខ្ពស់ ដែលត្រូវបានជំរុញដោយឱនភាពសារពើពន្ធ និងការធ្លាក់ចុះនៃប្រាក់ចំណូលដីធ្លី នេះ បើយោងតាម ​​Fair Observer ។
វិបត្តិបំណុល៖
សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស​ចិន​កំពុង​ជួប​ប្រទះ​នឹង​វិបត្តិ​បំណុល​ដែល​កំពុង​កើន​ឡើង ជា​ពិសេស​នៅ​កម្រិត​រដ្ឋភិបាល​តំបន់ នេះ ​បើ​យោង​តាម Fair Observer ។
ក្រុមហ៊ុនជំពាក់បំណុលគេ៖
ក្រុមហ៊ុនដូចជា Evergrande បានក្លាយជាជាប់បំណុលខ្ពស់ ដែលជាចំណែកបញ្ហាប្រឈមក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យ។

៤.កត្តាផ្សេងៗ៖
ការសម្រកកម្លាំងពលកម្ម៖
កម្លាំង​ពលកម្ម​របស់​ប្រទេស​ចិន​កំពុង​រួម​តូច ហើយ​អត្រា​មាន​កូន​របស់​ចិន​មាន​កម្រិត​ទាប ដូច​ដែល​បាន​កត់​សម្គាល់​នៅ​លើ Reddit ។

កំណើនផលិតភាពយឺត៖
កំណើនផលិតភាពបានថយចុះមកត្រឹមប្រហែល 1 ភាគរយក្នុងមួយឆ្នាំក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ។

ទំនុកចិត្តអ្នកបរិភោគ/ប្រើប្រាស់ខ្សោយ៖
យោងតាមគេហទំព័រ Worldcrunch បានឱ្យ ដឹងថា សន្ទស្សន៍ទំនុកចិត្តអ្នកប្រើប្រាស់របស់ប្រទេសចិនបានធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតទាបជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងអំឡុងយុគសម័យសូន្យ-COVID ហើយមិនដែលត្រលប់មកវិញទេ នេះ បើយោងតាម ​​Worldcrunch ។

5. លំហូរចេញមូលធន និងការវិនិយោគបរទេស៖
មូលធនហោះហើរ៖ មានលំហូរចេញគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃក្រុមហ៊ុន និងដើមទុនចេញពីប្រទេសចិន។
ការដួលរលំនៃការវិនិយោគបរទេស៖ ការដួលរលំនៃការវិនិយោគបរទេសគឺជាសញ្ញាមួយផ្សេងទៀតនៃអស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច កំណត់សម្គាល់របស់ Forbes ។

ខណៈពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសចិនកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហា វាជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវកត់សម្គាល់ថា វាមិនចាំបាច់នៅលើជ្រុងចោទនៃការដួលរលំនោះទេ។ អ្នកវិភាគខ្លះផ្តល់យោបល់ថា ទាំងនេះគឺជាបញ្ហារចនាសម្ព័ន្ធដែលអាចត្រូវការពេលវេលាដើម្បីដោះស្រាយ ហើយថាប្រទេសចិនអាចសម្របខ្លួន និងងើបឡើងវិញបាន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃកត្តាទាំងនេះធ្វើឱ្យមានការព្រួយបារម្ភអំពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថិរភាពរបស់ប្រទេសនេះនាពេលអនាគត។

ប្រភព៖

AI on signs of Chinese economics collapes

https://www.youtube.com/watch?v=f34y0mo4W14
https://www.youtube.com/watch?v=X06ynCq0Pcg

Policies and Patterns: State-Abetted Transnational Crime in Cambodia as a Global Security Threat

(បកប្រែក្រៅផ្លូវការចំណុចសំខាន់មួយចំនួន)

Policies and Patterns: State-Abetted Transnational Crime in Cambodia as a Global Security Threat គោលនយោបាយ និងលំនាំ៖ ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនដែលប្រព្រឹត្តដោយរដ្ឋនៅកម្ពុជា ជាការគំរាមកំហែងសន្តិសុខសកល

Source: https://www.humanity-consultancy.com/publications/policies-and-patterns-state-abetted-transnational-crime-in-cambodia-as-a-global-security-threat

ប្រអប់ទី 2. កំណត់ចំណាំប្រុងប្រយ័ត្នស្តីពីការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់

ដូច​អ្នក​សម្ភាសន៍​ម្នាក់​បាន​និយាយ​ថា “អ្នក​យល់​ឃើញ​តែ​ពី​រឿង​នេះ​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​ចាប់​ផ្ដើម​មើល​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​រដ្ឋម៉ាហ្វីយ៉ាពិតមួយប៉ុណ្ណោះ”។ ពួក​គេ​បាន​បន្ត​ផ្តល់​យោបល់​ថា នៅ​ពេល​ការ​ហក់យក​គំនិត​នេះ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ត្រូវ​តែ​ទទួលស្គាល់ថា “អ្វីដែលអ្នកអាចធ្វើបានជាក់ស្តែងគឺធ្វើឱ្យវាកាន់តែលំបាកសម្រាប់ពួកគេដើម្បីឱ្យមានភាពក្លាហាន គួររុញពួកគេចេញទៅក្រោយវាំងននបន្តិច”។

ខណៈពេលដែលការសន្និដ្ឋាននៃការសិក្សានេះគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងនូវស្មារតីមួយនេះ វិធីសាស្រ្តមួយក្នុងការផ្តល់អាទិភាពដល់ “ការសំរួលអប្បបរមានៃគ្រោះថ្នាក់” មិនមែនជាជ័យជម្នះដែលធានា ឬដោយគ្មានហានិភ័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់វាឡើយនូវការខូចខាតពីការដាក់គ្រឿងបញ្ចាំ។ ហានិភ័យទាំងនេះអាចត្រូវបានមើលយ៉ាងទូលំទូលាយថាជាការកំណត់ប្រភេទទាំង៣ខាងក្រោម៖

ទី​មួយ​គឺ​ឥទ្ធិពល​ហៀរកំពប់​ដ៏​មាន​សក្តានុពល​មក​លើ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ដែល​ងាយ​រងគ្រោះ។ ជាពិសេស FATF បញ្ជីពណ៌ប្រផេះ អាចត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ជា​ទម្រង់​នៃ​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ដ៏ទូលំទូលាយ​ដែល​មាន​ឥទ្ធិពល​ទំហំ​នៃ​ការ​ធ្លាក់​ចុះ 7.6% ក្នុងការវិនិយោគដើមទុននៅក្នុងប្រទេសដែលបានចុះបញ្ជី។

ខណៈពេលដែលការចាប់យកសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយផលិតភាពដោយឥស្សរជនកម្ពុជា ធានាបានថា វិធានការដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់ FATF នឹងជះឥទ្ធិពលដល់គោលដៅដែលបានគ្រោងទុក ហើយចំនួនប្រជាជនដាច់ស្រយាលក៏នឹងរងផលប៉ះពាល់ផងដែរ ទន្ទឹមនឹងមូលធនសកលធ្លាក់ចុះ។ រដ្ឋាភិបាល​ដែល​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ គួរ​តែ​ត្រៀម​ខ្លួនកៀរគរ​ទប់ទល់នឹងផល​ប៉ះពាល់​ដែល​​ហៀរកំពប់ ​នៅពេល​ដែលទំហំប៉ះពាល់​ជ្រៀតចូលដល់​កម្លាំង​ពលកម្ម​កម្ពុជា។

ទីពីរ មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​លោក​ខាង​លិច​ដែល​កម្ពុជា​កំពុង​រសាត់​ទៅ​រក
ប្រទេសចិន និងថាយុទ្ធសាស្ត្រ “កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់” ដាច់ដោយឡែកមួយអាចបង្កើនល្បឿននិន្នាការនេះ។ ជាទូទៅអ្នកសម្ភាសន៍បានជំទាស់នឹងតក្កវិជ្ជានេះ។ ខណៈ​ដែល​មនុស្ស​ស្ទើរ​តែ​ទាំង​អស់​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​វា​ជា​ការ​ពិត​របស់​កម្ពុជាដែលឥឡូវនេះភាគច្រើនថាធ្លាក់ទៅក្នុងគោចរអំណាចផ្តាច់មុខ (hegemonic orbit) របស់ប្រទេសចិន មានមនុស្សតិចតួចបានយល់ស្របថាការកំណត់ថ្លៃបន្ថែមនេះនឹងបង្កើនល្បឿនវិថីគោចរនេះ។ អ្នក​សម្ភាសន៍​ជា​ច្រើន​នាក់​ បាន​ចង្អុល​ទៅ​ការ​មិន​អាច​ដក​ខ្លួន​បាន​របស់​កម្ពុជា ក្នុងការរអិលធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​គោចរនេះ ទោះ​បី​លោក​ខាង​លិច​ភាគច្រើនបានលួងលោមនិងសហការយ៉ាងណា​ក៏ដោយ។ ឧទាហរណ៍ ពួកគេបានគូសបញ្ជាក់ពីការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងនៃគោលនយោបាយការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះប្រទេសកម្ពុជាក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ក្នុងការទប់ស្កាត់/ការសម្របសម្រួលនៃមូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹករាម ដែលផ្តល់មូលនិធិដោយប្រទេសចិន។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះ – ដែលហាក់ដូចជា ដាក់ផែនការណ៍គោល(sublimated)គោលនយោបាយការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកជាងអ្វីផ្សេងទៀតនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ-ទីបំផុតបានបរាជ័យក្នុងការទប់ស្កាត់លទ្ធផលដែលគួរឱ្យភ័យខ្លាច។

អ្នកសម្ភាសន៍ផ្សេងទៀតមិនយល់ស្របទាំងស្រុងថា ហានិភ័យនៃការតម្រឹមភូមិសាស្ត្រនយោបាយបន្ថែមបន្តិចជាមួយទីក្រុងប៉េកាំង តាមរបៀបណាក៏ដោយ អាចមានលើសពីគ្រោះថ្នាក់ដែលកំពុងបន្តពីរបបនេះ ដែលអាចត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​យ៉ាង​មាន​ន័យ​ដោយ​កិច្ច​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែងសម្របសម្រួល​”កាត់​បន្ថយ​គ្រោះ​ថ្នាក់​”។

ហានិភ័យចុងក្រោយ និងប្រហែលជាអត្ថិភាពធំបំផុតចំពោះខ្សែបន្ទាត់អន្តរជាតិដែលពិបាកជាងចំពោះប្រទេសកម្ពុជាគឺបញ្ហាមួយដែលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់សង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុកដែលងាយរងគ្រោះខ្លាំង និងធនធានសំខាន់ៗដែលពួកគេបានប្រមូលយកមកក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីរារាំងគ្រោងសាងអំណាចរដ្ឋដែលជាភាគីនៃឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងសង្វាក់អេកូឡូស៊ីឧក្រិដ្ឋកម្ម ព្រមទាំងការរំលោភបំពានយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ទាំងនេះ វានាំយើងទៅរកការអនុសាសន៍សំខាន់ៗនៃការសិក្សាបន្ទាប់។

Box 2. A Cautionary Note on Harm Minimization
As one interviewee stated, “You only make sense of this when you start to look at Cambodia as a true mafia state.” They went on to suggest that, once this conceptual leap is made, observers must recognize that “all you can realistically do is to make it more difficult for them to be so brazen, to push them back into the shadows a bit.”

While the conclusions of this study overwhelmingly endorse this sentiment, an approach prioritizing “harm minimization” is neither a guaranteed victory nor without its own risks of collateral damage. These risks can be broadly viewed as falling within three categories.
– First is the potential spillover impact on vulnerable Cambodians. FATF grey-listing in particular can
be viewed as a form of broad-brush sanctioning which has a measured impact of a 7.6% decline in capital investment in listed countries.

While widespread capture of productive economic activities by the Cambodian elite ensures that
the FATF’s punitive measure will impact its intended target, more marginal populations will also be
impacted as access to global capital recedes. Concerned governments should be prepared to
mobilize to offset spillover impacts as they reach Cambodian labor.

– Second, there is a noted apprehension in Western governments that Cambodia is drifting toward
China and that an isolating “harm minimization” strategy might accelerate this trend. In general,
interviewees objected to this logic. While almost all viewed it as objectively true that Cambodia
largely now exists within China’s hegemonic orbit, few agreed that further cost imposition would
meaningfully accelerate this trajectory. Several interviewees pointed to Cambodia’s irrevocable
slide in that direction despite years of a mostly conciliatory Western approach. For instance, they
highlighted the heavy focus of U.S. foreign policy towards Cambodia in recent years on the
prevention/mediation of a China-funded Ream Naval Base. This effort–which seemingly sublimated
all other U.S. foreign policy goals in the Kingdom–ultimately failed to prevent the feared outcome.
Other interviewees disagreed altogether that the risks of modest further geopolitical alignment
with Beijing could in any way outweigh the harms currently extending from the regime, which could
be meaningfully stemmed by a coordinated harm minimization effort.

– The final and perhaps most existential risk to a harder international line on Cambodia is the one
posed to a highly vulnerable local civil society and the vital resources they bring to bear in the
effort to constrain the state-party’s portfolio of transnational and ecological crimes, as well as its
abuses more broadly. This brings us to the study’s next key recommendation.

For your academic references, please refer to: Humanity Research Consultancy


តោះយុវជនខ្មែរស្វែងយល់សច្ចភាពពិតករណីខ្មែរក្រហមនិងការឈ្លានពានរបស់វៀតណាម

Comments Off on តោះយុវជនខ្មែរស្វែងយល់សច្ចភាពពិតករណីខ្មែរក្រហមនិងការឈ្លានពានរបស់វៀតណាម

កុំឱ្យអន្តរជាតិចោទវៀតណាមថាលើកទ័ពចូលឈ្លានពានទឹកដីខ្មែររំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ លោកហ៊ុនសែន ប្រឌិតរឿងបំភ្លៃការពិតដើម្បីការពារនិងដឹងគុណយួន ! រឿងពិតរបស់សម្តេចទាំងបីលោក ជា សុីម ហេង សំរិន ហ៊ុន សែន អតីតខ្មែរក្រហម រត់ទៅប្រទេសវៀតណាមឆ្នាំ១៩៧៦_១៩៧៨ គឺរត់យករួចខ្លួនដើម្បីរក្សាជីវិតកុំឲ្យពួកកម្មាភិបាល ប៉ុល ពត សម្លាប់តែប៉ុណ្ណោះ ។

គេគ្មានគំនឹតចង់វិលមករំដោះខ្មែរឲ្យផុតពីរបប ប៉ុល ពត អីនោះទេ ។ ដោយវៀតណាមយល់ច្បាស់ថាមិនអាចលើកទ័ពវាលុយចូលគ្រប់គ្រោងប្រទេសកម្ពុជាបាន ព្រោះវាខុសនិងច្បាប់អន្តរជាតិទាំងស្រុង ។ ទើបពេលយួនចូលឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរថ្ងៃ០៧មករា ១៩៧៩ យួនបានរៀបផែនការណ៍នាំ អតីតខ្មែរកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមមកជាមួយ គឺផែនការណ៍គ្រប់គ្រងទឹកដីខ្មែរឲ្យបាន តាមរូបភាពរំដោះខ្មែរ ក្រោមការលើកបន្តប់មេដឹកនាំខ្មែរល្ងង់ម្នាក់ជំនាញការយួនម្នាក់នៅបញ្ជាពីក្រោយ បញ្ជាខ្មែរគ្រប់គ្រងខ្មែរ។

ដើម្បីសម្រេចផែនការណ៍នេះបាន វៀតណាមត្រូវលើកបន្តុបមនុស្សខ្មែរល្ងង់ៗឲ្យដឹកនាំប្រទេស។ មេដឹកនាំខ្មែរគ្រាក់ៗបច្ចុប្បន្នជាអតីតខ្មែរក្រហម ខ្លះអត់ចេះអានចេះសរសេរអក្សរខ្មែរទេ ខ្លះនៅជល់មាន់ ឃ្វាលគោ ឃ្វាលក្របី សុខៗ ស្រាប់តែវៀតណាមហៅឲ្យតំណែងជា មេឃុំ ចៅហ្វាយខេត្ត មេទ័ព នាយករដ្ឋមន្រ្តី។ល។ ទើបបច្ចុប្បន្នមេដឹកនាំខ្មែរមួយចំនួនធំ មានចរិកពាលដូចក្របី មានសម្តីដូចមនុស្សបាតផ្សារបាតសង្គមតាំងពីថ្នាក់លើដល់ក្រោម ។

ប្រវត្តិសាស្រ្តដែលខ្មែរភាគច្រើនមិនបានដឹង គឺនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨_១៩៧៩ មុនពេលកងទ័ពវៀតណាមវាយលុកចូលទឹកដីខ្មែរ។ នៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិ បានដឹងអំពីផែនការណ៍សម្លាប់រំគាលដោយរបប ប៉ុល ពត ភ្នាក់ងារអង្គកាសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកខាងសិទ្ធិមនុស្សបានធ្វើរបាយការណ៍ជូនអង្គការសហប្រជាជាតិឲ្យបានដឹង បន្ទាប់ពីបានចុះមកធ្វើបេសកកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជារួចមក ។ អង្គការសហប្រជាជាតិក៏បានកោះប្រជុំប្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអចិន្រ្តៃយ៍នៅបូរីញូយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបានចេញសេចក្តីសម្រេចដំណោះស្រាយមួយលេខ៣១១(Resolution/311)។ សេចក្តីសម្រេចនោះបានអនុញាតឲ្យអង្គការសហប្រជាជាតិចូលរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរឲ្យផុតពីការកាប់សម្លាប់របស់របស់ ប៉ុល ពត។ បេសកកម្មកងទ័ពមួកខៀវដឹកនាំដោយមេបញ្ជាកាប្រទេស អង់គ្លេស កាណាដា អូស្រ្តាលី ថ្ងៃបរិច្ឆេតយុទ្ធនាការនឹងចាប់ផ្តើមនៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩ បីខែក្រោយខែមករា គឺខែមិនា១៩៧៩។

ដោុយឡែកនៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាអចិន្រ្តៃយ៍អង្គកាសហប្រជាជាតិមានវត្តមានប្រទេស ចិន និង រុស្សី ជាប្រទេសកុម្មុយនិស្ត បានដឹងអំពីផែនការបញ្ជូនកងទ័ពមួកខៀវចូលរំដោះខ្មែរឲ្យផុតពីរបប ប៉ុល ពត ទើប រុស្សី បានជំរុញវៀតណាមឲ្យចូលវាយលុកប្រទេសខ្មែរឲ្យបានមុនទ័ពមួកខៀវ ក្រោមលេសថាមករំដោះខ្មែរ។ បេីមិនដូច្នោះ វៀតណាមបន្តទុកឱកាសឲ្យ ប៉ុល ពត សម្លាប់ខ្មែបន្តទៅទៀតបានទេ ។ មេបញ្ជាការកងទ័ពមួកខៀវ UNs របស់អង់គ្លេស កាណាដា អូស្រ្តាលី បានខឹងសម្បា ធ្វើប្រត្តិកម្មប្រឆាំងខ្លាំងៗចំពោះអន្តរាគមន៍កងទ័ពវៀតណាមដែលបានលើកទ័ពវាយលុយចូលទឹកដីខ្មែរ រំលោភបូរណភាពអធិបតេយ្យភាពប្រទេសកម្ពុជាដោយគ្មានការអនុញាតិពីក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ។

បន្ទាប់ពីវៀតណាម បានកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរ នៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិវិញ រុស្សី និង វៀតណាម បានខិតខំបញ្ចុះបញ្ចូល(Lobby) ឲ្យបណ្តាប្រទេសនានា ជាសមាជិកអចិន្រ្តៃយ៍ឲ្យគាំទ្រទទួលស្គាល់ថ្ងៃ៧មករា១៩៧៩ថាជាថ្ងៃដែលវៀតណាមចូលរំដោះខ្មែរឲ្យផុតពីការសម្លាប់រង្គៀលក្រោមរបប ប៉ុល ពត តែត្រូវបានបរាជ័យទាំងស្រុងដោយប្រជាជាសមាជិកបដិសែធវត្តមានកងទ័ពវៀតណាមក្នុងទឹកដីខ្មែរ។ ដូច្នេះ បើគ្មានថ្ងៃ៧មករាទេនោះ ខ្មែរត្រូវបានរំដោះដោយកងទ័ពមួកខៀវ UNs ខ្មែរទទួលបានសន្តិភាព សេរីភាព ប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ។ ថ្ងៃ៧មករា ខ្មែរចេញពីមាត់ខ្លា ចូលមាត់ក្រពើ ៕


នយោបាយហិង្សា និងការថយក្រោយនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា

Comments Off on នយោបាយហិង្សា និងការថយក្រោយនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា

នយោបាយហិង្សា និងការថយក្រោយនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា

https://theconversation.com/violent-politics-and-the-disintegration-of-democracy-in-cambodia-836361/4

អ្នកនិពន្ធ Caroline Bennett សាស្ត្រាចារ្យ​ផ្នែក​នរវិទ្យា​វប្បធម៌ Victoria សាកលវិទ្យាល័យ Wellington

លោក កឹម សុខា ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិត្រូវបានចោទប្រកាន់ជាមួយនឹងការក្បត់ជាតិកាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន ចំ​ពេល​មាន​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​សម​គំនិត​ជាមួយ​នឹងមហា​អំណាច​បរទេស ដេីម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល។ គ្រប់លទ្ធភាពទាំងអស់ ការចោទប្រកាន់មានន័យជាការរំលាយគណបក្សប្រឆាំងដ៏សំខាន់ ដែលពេលខាងមុខទុកគណបក្ស​តែមួយជាគណបក្ស​កាន់​អំណាច​គឺ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​តែ​មួយ​គត់ ប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំក្រោយ។ ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះ​គឺ​ជា​ការ​ដេីរថយក្រោយនៃ​ដំណើរការ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​ប្រទេស​ជាតិ។ ហេតុការណ៍ដូចគ្នានេះក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពិភពលោកផងដែរ។ ការបំផ្លាញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាការអភិវឌ្ឍន៍ចុងក្រោយនេះ ធ្វើតាមលំនាំដោយរួមបញ្ចូលការចោទប្រកាន់ ការបំភិតបំភ័យការបោះឆ្នោត នាពេលថ្មីៗនេះគឺការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ ការគាបសង្កត់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងការបង្កើនការគំរាមកំហែង ការប្រេីប្រាស់អំពើហិង្សា និងបង្ករជម្លោះផ្ទៃក្នុងបក្សប្រឆាំង បេីមិនដូច្នោះបក្សជំទាស់នេះអាចឈ្នះឆ្នោតក៏ថាបាន។

ក្នុងរយៈពេលបីសប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ បុស្តិ៍វិទ្យុចំនួន១៧ ដែលផ្តល់ម៉ោងផ្សាយដល់គណបក្សប្រឆាំង និងបានចាក់ផ្សាយកម្មវិធី ផលិតដោយសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក(VOA)និងវិទ្យុអាស៊ីសេរី(RFA) ភ្នាក់ងារពត៌មានធំចំនួនពីរដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនជាញឹកញាប់ ផ្សាយការរិះគន់នយោបាយជាប្រចាំរបស់ពួកគេ អាជ្ញាប័ណ្ណត្រូវបានដកហូត។ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ចន្ទ​កន្លង​ទៅ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី (The Cambodia Daily) ជា​កាសែត​​ភាសា​អង់គ្លេស​ដ៏​ល្បី​ខាង​បោះផ្សាយពត៌មានស៊េីបអង្កេតស៊ីជម្រៅ ត្រូវបានបិទបន្ទាប់ពីមានវត្តមាន២៤ឆ្នាំមកនេះ បន្ទាប់ពីរងការចោទប្រកាន់ដោយវិក័យប័ត្រពន្ធដែលមិនបានធ្វើសវនកម្មចំនួន៦.៣លានដុល្លារអាមេរិក ដោយបិទដំណាក់កាលបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍។ នៅក្នុងខែសីហា វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យមានការិយាល័យនៅប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានបង្ខំឱ្យបិទ ហើយជាការិយាល័យរបស់បរទេស ដោយបុគ្គលិក​ត្រូវ​បាន​និរទេស​ក្រោមការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​បាន​រំលោភ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​សមាគមមិនមែនអង្គការរដ្ឋាភិបាល(LANGO) ច្បាប់​នេះ​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ ដោយ​បាន​ដាក់​កំហិត​យ៉ាង​ខ្លាំង​ទៅលេីសិទ្ធិរបស់ក្រុមអង្គសង្គមស៊ីវិលទូទាំងប្រទេស។ សកម្មភាព​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​ឯកភាព​គ្នា​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ថា​ជា​ការ​បង្រួបបង្រួម​អំណាច​នយោបាយ​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ក្រោម​របប​ផ្តាច់ការ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែល​ក្រោយ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​លោក កឹម សុខា លោកបានប្រកាសថាលោកនឹងគ្រប់គ្រងអំណាចដប់ឆ្នាំទៀត។

អំពើហឹង្សារបស់លោក ហ៊ុន សែន

តាមការការស្រាវជ្រាវរបស់ខ្ញុំបង្ហាញ​ថា នយោបាយ​កម្ពុជា​តែងតែ​ជា​វប្បធម៌នៃ​អំពើ​ហិង្សា ដែលសាវតារបស់វា​ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក ការបោះឆ្នោតដែលគាំទ្រដោយអង្គការសហប្រជាជាតិឆ្នាំ១៩៩៣ វាបានកើតឡើងក្រោមការដឹកនាំនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស ប៉ុន្តែបើ​តាម​អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស លោក ហ៊ុន សែន មាន​កំណត់​ត្រា​រំលោភសិទ្ធិ​មនុស្ស​អាក្រក់​ជាង​គេដោយពាក់ផ្លាកប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុងចំណោមអ្នកដឹកនាំផ្សេងទៀត ទោះបីជាគណបក្សរបស់គាត់ចាញ់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣ ក៏ដោយក៏គាត់បានបង្ខំឱ្យមានសម្ព័ន្ធភាពមួយ មុនពេលដណ្តើមអំណាចដោយអំពើហិង្សា នៃការប៉ះទង្គិចគ្នារដ្ឋប្រហារក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ការបោះឆ្នោតត្រូវបានញាំញីដោយបទចោទពីការក្លែងបន្លំ អំពើពុករលួយ ទិញសន្លឹកបោះឆ្នោត និងការគំរាមកំហែង។ អង្គរក្សផ្ទាល់របស់លោក ហ៊ុន សែន ជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងអំពើហឹង្សាសាធារណៈជាច្រើន រួមទាំងអំពេីឃោរឃៅវាយដំសកម្មជននយោបាយជំទាស់។ បច្ចុប្បន្នសកម្មភាពហឹង្សារបស់អាជ្ញាធរទាំងនេះកំពុងកើតឡើងនៅកន្លែងសាធារណៈកាន់តែខ្លាំងឡើង។ ហឹង្សារន្ថេីនខ្លាំងនេះលេចឡើង​មាន​គោលដៅ​ទប់ស្កាត់​ការ​ចាក់​ផ្សាយ​ឡើងវិញ​នៃ​លទ្ធផល​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើល​នៃការ​បោះឆ្នោត​សកល​ឆ្នាំ២០១៣ ដោយគណបក្សកាន់​អំណាច។ គណបក្ស​នេះ​បាន​បាត់បង់​អាសនៈ​ចំនួន២២ ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដោយ​បន្សល់ទុក​អោយ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​មាន​អាសនៈ​ទាប​បំផុត​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ១៩៩៨។

ឆ្នាំ ២០១៣៖ ការចាប់ផ្តើមនៃចុងបញ្ចប់

ខ្ញុំ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​សម្រាប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ឆ្នាំ​២០១៣ ធ្វើ​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវបណ្ឌិតរបស់ខ្ញុំមរតករបស់ខ្មែរ របបក្រហម។ ការងាររបស់ខ្ញុំពាក់ព័ន្ធនឹងការពិនិត្យមើលនយោបាយកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។ ជោគជ័យរបស់បក្សប្រឆាំងបានធ្វើឱ្យយើងជាច្រើនភ្ញាក់ផ្អើល។ បើទោះជាមានការចោទប្រកាន់ពីការក្លែងបន្លំ និង អំពើពុករលួយ លទ្ធផលហាក់ដូចជាសន្យាថានឹងបង្ហាញពីការបោះឆ្នោតដោយសេរី – មានក្តីសង្ឃឹម